Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

Bâkí, bir Rahîm-i Sermedî bulup, سُبْحَانَ رَبِّىَ الْاَعْلٰى  demekle), ya‘nî “Gün de vefât eder, sene de vefât eder, insân da vefât eder, álem de harâb olup vefât eder. Zevâle mahkûm olan hakíkí güzel olamaz. Misilsiz cemâl ve nihâyetsiz rahmet sáhibi olan Rabbim ise bâkí olduğundan hakíkí güzeldir ve kalb-i insân böyle bir cemâle müştâktır” der. Metinde geçen “Cemîl-i Bâkí” isimleri bu ma‘nâya delâlet eder. Müellif (ra), fânî mahbûbâtın muhabbete lâyık olmadığını şöyle ifâde etmiştir:

“Güzel değil batmakla gáib olan bir mahbûb. Çünkü, zevâle mahkûm, hakíkí güzel olamaz. Aşk-ı ebedî için yaratılan ve âyîne-i Samed olan kalb ile sevilmez ve sevilmemeli.

“Bir matlûb ki, gurûbda gaybûbet etmeye mahkûmdur; kalbin alâkasına, fikrin merâkına değmiyor. Âmâle merci‘ olamıyor. Arkasında gam ve kederle teessüf etmeye lâyık değildir. Nerede kaldı ki, kalb ona perestiş etsin ve ona bağlansın kalsın.

“Bir maksúd ki, fenâda mahv oluyor; o maksúdu istemem. Çünkü, fânîyim, fânî olanı istemem; neyleyeyim?

“Bir ma‘bûd ki, zevâlde defn oluyor; onu çağırmam, ona ilticâ etmem. Çünkü, nihâyetsiz muhtâcım ve ácizim. Áciz olan, benim pek büyük derdlerime devâ bulamaz. Ebedî yaralarıma merhem süremez. Zevâlden kendini kurtaramayan nasıl Ma‘bûd olur?” [173]

Lügat: muhabbet, perestiş, kurt(a), sermedî, teessüf, mahkûm, misil