Dokuzuncu Söz/Metin

Hem nihâyetsiz kibriyâsına, hadsiz kudretine ve aczsiz izzetine karşı rükû‘a gidip…

Şerh

“Sen, bizim Rabbimizsin; rubûbiyyetinde yardımcın yoktur. Sen, bizim Ma‘bûd’umuzsun; ulûhiyyetinde şerîkin yoktur. Sen, bizim Sultán’ımızsın, saltanatında vezîrin yoktur” der.

İşte, اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَع۪ينُ  âyet-i kerîmesinin ma‘nâsı budur. Ya‘nî: “Biz, yalnız Sana ibâdet ederiz. Başkasının abdi değiliz. Çünkü, bütün mevcûdât hâdistir, fânîdir. Kadîm-i Bâkí ve Kayyûm-i Sermedî yalnız Sensin.”

Şu álemde hîç bir şey karârında kalmaz. Gelen gider; giden gelmez. Ne gece durur, ne gündüz. Ne kış durur, ne güz. Ne insân durur, ne álem. Mâdem bu álem ve içindeki bütün mevcûdât fânîdir. O hâlde, biz, geceye de ibâdet etmeyiz, gündüze de. Seneye de ibâdet etmeyiz, asırlara da. Nefsimize de ibâdet etmeyiz, dünyâya da. Öyle ise, bize öyle bir Ma‘bûd lâzımdır ki; O, ölmez; vezîri, muíni, şerîki yoktur. İşte biz, böyle bir Zât’a ibâdet ederiz. (Hem nihâyetsiz kibriyâsına, hadsiz kudretine ve aczsiz izzetine karşı rükû‘a gidip...) Bir abd-i mü’min, kendinde ve álemde tezáhür eden inkılâbât ve tasarrufâta karşı kendisinin ve mevcûdât-ı álemin aczini derk eder. Namâzında bütün álem nâmına; “Biz áciziz. Elláh ise Azîz’dir. O, nihâyetsiz izzet ve kudret sáhibidir” diye düşünür. İşte o zamân álemde ve kendisinde tecellî eden nihâyetsiz kibriyâ, hadsiz kudret ve misilsiz izzet-i İlâhiyyeye karşı hemen rükûa gidip, (bütün kâinâtla berâber za‘f ve aczini, fakr ve zilletini izhâr etmekle,  سُبْحَانَ رَبِّىَ الْعَظ۪يمِ deyip Rabb-i Azím’ini tesbîh edip)…

Lügat: tasarrufât, saltanat, tasarruf, sermedî, udre(t), hadsiz, zillet, hâdis, misil, sinin