Dokuzuncu Söz/Metin

اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَع۪ينُ demekle; muínsiz rubûbiyyetine, şerîksiz ulûhiyyetine, vezîrsiz saltanatına karşı arz-ı ubûdiyyet ve istiáne etmek,

Şerh

Demek, bir abd-i mü’min, namâzda evvelâ iftitâh tekbîri getirerek, ya‘nî اَللّٰهُ اَكْبَرُ kelime-i kudsiyyesini söyleyerek iki elini kaldırmakla iki cihândan, mâsivâdan geçer. “Mâdem gün, Güneş’in gurûbuyla vefât etti; sene de vefât etti; ben de vefât edip kabre giriyorum; dünyâ da bir gün sekerât-ı mevte girip o da vefât edecek. Öyleyse, bu fânî mevcûdâttan yüzümü çevirip Kadîm-i Bâkí’ye teveccüh ve ilticâ etmeliyim” diye düşünüp tesbîh ve takdîs, tekbîr ve ta‘zím vazífesini edâ eder. Daha sonra bu mühim inkılâbât ve azím tasarrufât içinde tezáhür eden hadsiz ihsânât-ı külliyyeye karşı da rahmet-i İlâhiyyeyi hiss edip hamd ve şükür vazífesini îfâ eder. Bu dünyâda bu kadar hadsiz ni‘metleri kendisine ihsân eden Rahmân ismiyle müsemmâ bir Zât’ın, dâr-ı âhirette Rahîm ismiyle de kendisine ebedî bir súrette ihsân ve ikrâmda bulunacağına inanır, zevâl-i ni‘metin tahatturundan hâsıl olan elemden kurtulur.

Sonra (اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَع۪ينُ demekle, muínsiz rubûbiyyetine, şerîksiz ulûhiyyetine, vezîrsiz saltanatına karşı arz-ı ubûdiyyet ve istiáne etmek,) “Ey bütün mevcûdâtın Ma‘bûd-i Mutlak’ı! Biz, yalnız Sana ibâdet ederiz ve yalnız Senden yardım dileriz” diyerek, bütün mevcûdâtın ibâdet ve istiánelerini dergâh-ı ulûhiyyete takdîm eder; bütün mevcûdâtı ma‘nen arkasına alıp tâ Arş-ı A‘zam’a kadar terakkí eder. 

Lügat: tasarrufât, saltanat, tahattur, tasarruf, teveccüh, dergâh, hadsiz, kelime, âhiret, âhire