İkindi vaktinde kocaman Güneş ufûle meyl ediyor, gündüz gidiyor, vefât etmeye hâzırlanıyor. Koca Güneş’in ufûle meyl etmesi, güz mevsimini ve bu mevsimde vefât eden hadsiz nebâtât ve hayvânât táifelerinin vefâtını; insânın ihtiyârlık zamânını; álemin ihtiyârlık devresi olan âhirzamânı ihtár ediyor. Bu ihtár sebebiyle insânı büyük bir hüzün ve elem kaplıyor. İnsân, ölüme yaklaşan kendisine ve bütün mevcûdâta derinden derine acıyor. Derken, ebediyyeti isteyen rûh, birden uyanıyor, buna bir çâre arıyor ve çâreyi, namâza kalkıp bâkî bir Zât’ı aramak, bâkî bir matlûbun rızasını taleb etmek, O’nun huzúruna çıkıp O’na hamd ü senâ ederek zelîlâne rükûa gitmek ve O’nun azamet-i kibriyâsına karşı “mahv” makámında secdeye kapanıp bütün derdini O’nun dergâhına arz etmekte buluyor ve hadsiz hüzün ve elemden kurtuluyor.

Evet, ikindi vaktinde zevâl ve firâk-ı álemi müşâhede eden bir insân, ister istemez bir çâre arar. Çâre ise, bir Mahbûb-i Bâkí’yi arayıp bulmak ve namâz ve duá ile O’na ilticâ etmek ve Müellif’in dediği gibi tazarru‘ ve niyâzda bulunmaktır:

“Fânîyim, fânî olanı istemem. Ácizim, áciz olanı istemem. Rûhumu Rahmân’a teslîm eyledim, gayr istemem. İsterim, fakat bir yâr-ı bâkí isterim. Zerreyim, fakat bir şems-i sermed isterim. Hîç ender hîçim, fakat bu mevcûdâtı umûmen isterim.” [162]

Gün fânî, sene fânî, insânlar fânî, asır fânî, álem fânîdir. Bu fânîler içerisinde yuvarlanan bir insânın, kemâl-i ciddiyyetle Bâkí bir Zât’ı arayıp bulması lâzımdır ki;