Dokuzuncu Söz/Metin

Ve fânî dünyânın bekásız ve ağır işlerin verdiği gaflet ve sersemlikten rûhun teneffüse ihtiyâc vakti…

Şerh

“Üçüncüsü: Kaylûledir ki, bu uyku sünnet-i seniyyedir. Duhâ vaktinden, öğleden biraz sonraya kadardır. Bu uyku, gece kıyâmına sebebiyyet verdiği için sünnet olmakla berâber, Cezîretü’l-Arab’da vaktü’z-zuhr denilen şiddet-i harâret zamânında bir ta‘tíl-i eşgál, ádet-i kavmiyye ve muhîtiyye olduğundan, o sünnet-i seniyyeyi daha ziyâde kuvvetlendirmiştir. Bu uyku, hem ömrü, hem rızkı tezyîde medârdır. Çünkü, yarım sâat kaylûle, iki sâat gece uykusuna muádil gelir. Demek, ömrüne her gün bir buçuk sâat ilâve ediyor. Rızık için çalışmak müddetine, yine bir buçuk sâati ölümün kardeşi olan uykunun elinden kurtarıp yaşatıyor ve çalışmak  zamânına  ilâve  ediyor.” [135]

(Ve) zuhr zamânı, (fânî dünyânın bekásız ve ağır işlerin verdiği gaflet ve sersemlikten rûhun teneffüse ihtiyâc vakti)dir. İnsân, sabâhtan öğlene kadar dünyânın fânî, mâlâya‘nî ve ağır işleriyle meşgúl olur. Bu ise, onun kalb ve rûhuna gaflet verir. İnsân, “Bu gafleti dağıtacak, fenâyı bekáya tebdîl edecek bir çâre yok mu?” diye düşünürken, Ezân-ı Muhammedî (asm) ile yapılan da‘vetle o gafletten uyanır, abdest alır, namâz vâsıtasıyla Bâkí bir Mahbûb’un huzúruna çıkar, arz-ı hâl eder ve Rabbine şöyle bir duá ve niyâzda bulunur: “Yâ Rabbi! Bu gündüzü kemâle kavuşturduktan sonra zevâle mahkûm ettin; benim dünyevî işlerimi de tekâmül ettirdin. Öyleyse, Seni bütün nekáisten takdîs ederim; verdiğin ni‘metlere karşı şükr ederim; hem bu

Lügat: sünnet-i seniyye, muhammedî, muhammed, teneffüs, dünyevî, kurt(a), seniyye, tekâmül, mahkûm, sünnet, şiddet