Dokuzuncu Söz/Metin

Ve yevmî işlerin âvân-ı tekemmülü ve meşâgılin tazyîkından muvakkat bir istirâhat zamânı…

Şerh

     Ey insân! Böyle mühim bir inkılâb başı ve azím bir tasarrufun âyînesi ve küllî ihsânâtın merkezi olan böyle bir vakitte Rabbini her türlü nekáisten, bâ-husús zevâl ve firâktan münezzeh olduğunu tesbîh ve takdîs et; kemâline karşı ta‘zím ve tekbîr; cemâline karşı da hamd ve şükür vazífesini edâ et! Hem kendinin ve álemin zevâlini gör ve buna bir çâre ara! O hâlde, bu kemâlin zevâlinden sonra tekrâr kemâli getirebilecek ve kemâlde tutmaya kádir olacak bir Zât, ancak sana Rab ve Ma‘bûd olabilir. O Zât ise, Kayyûm-i Bâkí olan Elláh’tır; kemâlin ebedî bir súrette devâm edeceği álem ise, dâr-ı beká olan Cennet’tir. (Ve) zuhr zamânı, (yevmî işlerin âvân-ı tekemmülü) zamânıdır. Evet, bu vakitte günlük işler de bir nev‘í tekâmül eder. Bu ise, şükür ister. O şükür vazífesi ise, ancak öğle namâzını kılmakla edâ edilebilir. (Ve) zuhr zamânı, (meşâgılin) meşgaleler ve işlerin (tazyîkından) sıkıntısından (muvakkat bir istirâhat zamânı)dır. Sabâhtan öğlene kadar olan vakitte insânın yaptığı işler ona yorgunluk verir. İnsân, istirâhate ihtiyâc hiss eder. Öğle vakti ise, işte o istirâhat vaktidir. Öğle vaktinde istirâhat etmek, eskiden beri Arab’ların ádetidir. O sıcak bölgede herkes bu vakitte istirâhat eder. Memleketimizde de böyledir; insânların bir kısmı, bu vakitte uyumakla kısa bir istirâhat eder. Bu vakitte uyumak, Resûl-i Ekrem (sav) Efendimizin bir sünnetidir. Müellif (ra), “Yirmi Sekizinci Lem‘a” adlı eserinde uykunun üç nev‘ olduğunu beyân buyurmuş; üçüncü nev‘de ise, sünnet olan mezkûr uykuyu zikr etmiştir. Şöyle ki:

Lügat: memleket, tasarruf, tekemmül, meşgale, tekâmül, efendi, mezkûr, rebile, sünnet, küllî