Dokuzuncu Söz/Metin

     Ve zuhr zamânında ki, o zamân, gündüzün kemâli ve zevâle meyli

Şerh

arayın. Ömür tükeniyor; beden-i insân yıpranıyor. Bugün cesedinden ne kadar zerre öldü? En az milyarlarca zerre öldü, milyarlarca zerre de vazífe başına geldi. O hâlde, sende tasarruf eden Mâlikü’l-Mülk’e ilticâ et.

(Ve zuhr zamânında ki, o zamân, gündüzün kemâli ve zevâle meyli) zamânıdır. Gündüz kemâle kavuştuktan sonra, ya‘nî tam tepe noktasına geldikten sonra batıya doğru biraz meyl eder, zevâle başlar. İşte, öğle namâzı vakti, bu vakitten i‘tibâren başlar. Bu vakit, senenin ömrüne göre yaz mevsimini; insânın ömrüne göre gençliğin kemâlinin bitip zevâle meyl etmesini; dünyânın ömrüne göre ise, Hazret-i Âdem (as)’ın devrini hátırlatır. “Her kemâlden sonra zevâl vardır” káidesiyle, öğle vakti, gündüz kemâlini bulduktan sonra zevâle meyl etmesiyle, senenin kemâli olan yaz mevsiminin de zevâle gideceğini; insânın kemâl devresi olan gençliğinin de zevâl bulacağını; dünyânın da zevâle mahkûm olacağını hátırlatır. Gün, sene, insân ve dünyâ bir cihette kemâl bulur; fakat bir cihette de zevâle mahkûm olur. Sünnetulláh budur, kánûn-i İlâhî budur. Bu vakitlerde hem lütfun, hem kahrın; hem kemâlli, hem celâlli esmânın tecellîsi berâber bulunur.

Öğle namâzı vakti, gündüz tam kemâldeyken değil; Güneş zevâle biraz meyl edince girer. Zîrâ, o vakit insân, gafletten tam uyanamıyor. Güneş zevâle meyl edince o zamân uyanıyor. Zîrâ, kemâlin zevâli, nazar-ı dikkati celb ediyor. 

Lügat: tasarruf, dikkat, mahkûm, mevsim, sünnet, simin