Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

Üstâd Bedîuzzamân (ra) Hazretleri’nin tesbîtiyle, o ağaç, dünyâdır. [115] Cenâb-ı Hak, şu dünyâyı Cennet’te bir ağaç súretinde temessül ettirmiş; her nev‘í meyveyi o ağacın dallarına takmış; ádetâ dünyânın bütün süslerini o ağaca takıp Âdem (as)’a göstermiş, dünyâ denilen bu ağacın meyvelerine el uzatmamasını ve ondan yememesini emr etmiştir. Bu, Hazret-i Âdem (as) için bir tecrübe ve imtihân vesîlesi olmuştur.

Evet, dünyâ bir ağaç gibidir. Dünyânın ni‘metleri, asılları i‘tibâriyle bir iken, muhtelif nev‘lerdedir. Bir tek ağacın başına her çeşit meyve takılmış gibidir. Elláh ve âhiret hesâbına olmayan dünyâ denilen şu ağaca elini uzatan ve onun gayr-ı meşrû‘ ve zehirli meyvelerini yiyen kişi, dünyâ ve âhirette zarar eder. İnsân, böyle bir dünyâyı eliyle kesb ettiği için, Kur’ân-ı Hakîm, günâhları ele nisbet etmiştir. [116] İşte, namâzda kelime-i şehâdet getirirken şehâdet parmağını kaldırmanın bir hikmeti de; “Yâ Rabbi! Ellerimi günâhlardan çekiyorum ve emrine itáat etmek husúsunda bîatimi tecdîd ediyorum” demektir. Zîrâ, insânın kuvvet ve kudretinin temerküz ettiği yer, elidir. Bundan dolayı, bütün günâhlara sebebiyyet veren de eldir.

Hulâsa: Gece vakti ise, sene i‘tibâriyle kışı; tabakát-ı ömr-i insân i‘tibâriyle kabri; edvâr-ı ömr-i álem i‘tibâriyle Álem-i Berzah’ı hátırlatır. Bu vakitlerde nev-ı beşer, rahmet-i Rahmân’a ne kadar muhtâc olduğunu ihtár edip insânı tesbîh, tahmîd ve ta‘zím vazífesine da‘vet eder. Bu vazífe ise, ancak

Lügat: kelime-i şehâdet, temerküz, temessül, tecrübe, udre(t), hikmet, kelime, nisbet, âhiret, âhire