Dokuzuncu Söz/Metin

Ey birâder! Benden, namâzın şu muayyen beş vakte hikmet-i tahsísini soruyorsun. Pek çok hikmetlerinden yalnız birisine işâret ederiz.

Şerh

(Ey birâder!) Müellif (ra)’ın “Barla Lâhikası”nda ifâde ettiği üzere, bu hıtáb, merhûm Hacı Hulûsí Bey’edir. Hulûsí Bey, henüz Üstâd Bedîuzzamân ile maddeten görüşmediği hâlde rûhâniyyeti ona muhátab olmuş ve Müellif-i Muhterem de onun rûhâniyyetine hıtáb ederek ders vermiştir. Müellif (ra), bu konuyu eserinde şöyle ifâde etmiştir.

“Hulûsi Bey; benim yegâne ma‘nevî evlâdım ve medâr-ı tesellîm ve hakíkí vârisim ve bir dehâ-yı nûrânî sáhibi olacağı muhtemel olan birâderzâdem Abdurrahmân’ın vefâtından sonra, Hulûsí aynen yerine geçip o merhûmdan beklediğim hizmeti, onun gibi îfâya başlamasıyla ... ve ben onu görmeden epey zamân evvel ‘Sözler’i yazarken, onun aynı vazífesiyle muvazzaf bir şahs-ı ma‘nevî bana muhátab olmuşcasına, ekseriyyet-i mutlaka ile temsîlâtım onun vazífesine ve mesleğine göre olmuştur. Demek oluyor ki, bu şahsı, Cenâb-ı Hak bana hizmet-i Kur’ân ve îmânda bir talebe, bir muín ta‘yîn etmiş. Ben de bilmeyerek onunla onu görmeden evvel konuşuyormuşum, ders veriyormuşum ...” [3]

(Benden, namâzın şu muayyen) belirli, ta‘yîn edilmiş (beş vakte hikmet-i tahsísini soruyorsun. Pek çok hikmetlerinden yalnız birisine işâret ederiz.) Demek, namâzın şu beş vakte tahsís edilmesinin pek çok hikmeti vardır. Müellif (ra),

burada o hikmetlerden yalnız bir tânesini beyân etmiştir.

Lügat: maddeten, muhtemel, muhterem, muayyen, seriyye, ekseri, hikmet, hizmet, lâhika, seriyy, yegâne, sinin, vâris