Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

Hulâsa: Asr vakti; ikindi, güz mevsimi, yaşlılık ve Asr-ı Saádet devirlerindeki inkılâbât, ihsânât ve tasarrufâtı hátırlatır. Bu inkılâbât, ihsânât ve tasarrufâta mukábil, cin ve insi tesbîh, tahmîd ve tekbîr vazífesine da‘vet eder. Bu vazífe ise, ancak namâz vâsıtasıyla hakkıyla edâ edilebilir.

Suâl: “İkindi vaktinin ihtár ettiği Asr-ı Saádet devresi devâm ediyor mu?”

Elcevâb: Nasıl ki; ikindi namâzının vakti akşâm namâzına kadar devâm ediyorsa; dünyânın ömrüne göre de ikindi vaktine benzeyen Asr-ı Saádet devresi, kıyâmete kadar devâm eder. Dünyânın ömrü i‘tibâriyle daha ikindi vaktindeyiz, akşâma girmedik. Ancak akşâm vaktinin yakın olduğunun ba‘zı alâmetleri zuhûr etmiştir. [96] Nasıl ki; günün vefâtının son alâmeti, Güneş’in gurûb etmesidir. Aynen öyle de, dünyânın vefâtı demek olan kıyâmetin son alâmeti, Güneş’in batıdan doğmasıdır. Güneş, batıdan doğmakla kıyâmet kopmaz; bir müddet daha öyle devâm eder. Müellif (ra), kıyâmetin bu alâmetini “Şuá‘lar” adlı eserinde şöyle îzáh etmiştir:

“Güneş’in mağribden tulûu ise, bedâhet derecesinde bir alâmet-i kıyâmettir ve bedâheti için, aklın ihtiyârı ile bağlı olan tövbe kapısını kapayan bir hâdise-i semâviyye olduğundan tefsîri ve ma‘nâsı záhirdir, te’vîle ihtiyâcı yoktur. Yalnız bu kadar var ki: Elláhu a‘lem, o tulûun sebeb-i záhirîsi: Küre-i Arz kafasının aklı hükmünde olan Kur’ân onun başından çıkmasıyla zemîn dîvâne olup, izn-i İlâhî ile başını başka seyyâreye çarpmasıyla hareketinden

Lügat: küre-i arz, tasarrufât, tasarruf, hareket, alâmet, hâdise, mevsim, hâdis