Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

geri dönüp, garbdan şarka olan seyâhatını, irâde-i Rabbânî ile şarktan garba tebdîl etmekle Güneş garbdan tulûa başlar.

“Evet, Arz’ı Şems ile ferşi Arş ile kuvvetli bağlayan hablulláhi’l-metîn olan Kur’ân’ın kuvve-i câzibesi kopsa; küre-i Arz’ın ipi çözülür, başıboş serseri olup aksiyle ve intizámsız hareketinden Güneş garbdan çıkar. Hem müsádeme netîcesinde emr-i İlâhî ile kıyâmet kopar diye bir te’vîli vardır.” [97]

Hem nasıl ki; Güneş, her gün gurûb etmekle vefât eder. Bir gün gelecek, gurûb etmekle bütün bütün vefât edecek, böylece kıyâmet kopacaktır. Hem Güneş’in yüzünde mevcûd olan iki leke, bir gün gelecek Güneş’in yüzünü tamâmen kaplayacak ve kıyâmet kopacaktır. Müellif (ra), “Sözler” adlı eserinde اِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ  âyet-i kerîmesinin tefsîri sadedinde bu mes’eleyi şöyle îzáh etmektedir:

“İşte, اِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ : Şu kelâm, tekvîr lafzıyla ya‘nî sarmak ve toplamak ma‘nâsıyla parlak bir temsîle işâret ettiği gibi, nazírini dahi îmâ eder.

“Birinci: Evet, Cenâb-ı Hak tarafından adem ve esîr ve semâ perdelerini açıp, Güneş gibi dünyâyı ışıklandıran pırlanta-misâl bir lambayı, hazîne-i rahmetinden çıkarıp dünyâya gösterdi. Dünyâ kapandıktan sonra o pırlantayı perdelerine sarıp kaldıracak.

“İkinci: Veyâ ziyâ metâını neşr etmek ve zemînin kafasına ziyâyı zulmetle münâvebeten sarmakla muvazzaf bir me’mûr olduğunu ve her akşâm o me’mûra metâını dahi toplattırıp gizlettiği

Lügat: kuvve-i câzibe, küre-i arz, hareket, serseri, birinc, sinin