Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

İkindi vaktinde celâlli esmânın tecellîsi daha fazla hâkimdir ve asıldır. Cemâlli ve kemâlli esmânın tecellîsi ise tebeídir, dolayısıyladır. Her ikindi vakti, hem bir inkılâb başıdır.  Zîrâ, öğle vaktinde kemâle eren gün, ikindi vaktinde gurûba meyl eder. Hem bir tasarruf-i azímenin âyînesidir. Zîrâ, bu inkılâbda nihâyetsiz bir kudretin tecelliyyâtı müşâhede edilmektedir. Hem küllî ihsânât-ı İlâhiyyenin bir ma‘kesidir. Zîrâ, insân, o vakitte, sıhhat, selâmet ve hayırlı hizmet gibi pek çok niam-ı İlâhiyyeye mazhar olmuştur.

Hem ikindi vakti, sene i‘tibâriyle güz mevsimine benzer; bahâr ve yaz mevsiminde vücûda gelen ekser mevcûdâtın vazífe-i hayâttan terhís edilmesinde tezáhür eden inkılâbât-ı acîbeyi hátırlatmakla tecelliyyât-ı celâliyyeyi nazara verir. Hem o acîb inkılâb içinde azím bir tasarrufât görünür. Zîrâ, nihâyetsiz bir kudret lâzımdır ki; bahâr ve yaz mevsimlerini güz mevsimine tebdîl etsin. Hem güz mevsiminde azím bir ni‘met-i İlâhiyye müşâhede edilir.

Hem ikindi vakti, insân ömrü i‘tibâriyle ihtiyârlık devresine benzer. Bu devir, bir inkılâb başıdır. Zîrâ, gençlik gitmiş, ihtiyârlık yerine gelmiştir. Sen gençtin, nasıl ihtiyâr oldun? Düşün! Bu inkılâbda tecellî eden celâlli esmâyı bul! Bu gençliği götürüp ihtiyârlığı getiren kimdir? Bu tasarrufta bulunan nihâyetsiz kudret sáhibi bir Zât’a karşı acz ve za‘fını derk edip ta‘zímde bulun. Hem bu tasarrufât içinde küllî niam-ı İlâhiyyenin bir yekûn teşkîl ettiği cihetiyle o hadsiz niamı sana bahş eden nihâyetsiz rahmet sáhibi Rabbine karşı hamd ve şükür vazífesini edâ et!

Lügat: tasarrufât, tasarruf, udre(t), götürü, hadsiz, hizmet, mevsim, âliyye, dilir, küllî, simin