Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

liyyeyi gösterir. Bu tecellîye karşı abd, namâz vâsıtasıyla سُبْحَانَ اللّٰهِ diyerek mukábele etmelidir.

2. Hem azím bir tasarruf vardır. Bu cihetle de tecelliyyât-ı kemâliyyeyi gösterir. Bu tecellîye karşı abd, namâz vâsıtasıyla

 اَللّٰهُ اَكْبَرُ diyerek mukábele etmelidir.

3. Hem o tasarrufât içinde küllî ni‘metler vardır. Bu cihetle de tecelliyyât-ı cemâliyyeyi gösterir. Bu tecellîye karşı da abd, namâz vâsıtasıylaاَلْحَمْدُ لِلّٰهِ  diyerek mukábele etmelidir.

Evet, insânın yirmi dört sâatlik bir günü, bütün zamânları ve bütün álemi içine almaktadır. Meselâ; gün i‘tibâriyle sabâh vakti, günün başlangıcını; sene i‘tibâriyle bahâr mevsiminin başlangıcını; tabakát-ı ömr-i insân i‘tibâriyle insânın ana rahmine düştüğü zamânı; edvâr-ı ömr-i álem i‘tibâriyle, semâvât ve Arz’ın altı gün hılkatinden birinci gününü hátırlatır ve bu zamânlarda vücûda gelen hadsiz mevcûdât üzerindeki tecelliyyât-ı celâliyye, tecelliyyât-ı cemâliyye ve tecelliyyât-ı kemâliyyeyi ihtár eder. Zîrâ, zamânın geçmesiyle hadsiz mevcûdât, zevâl ve fenâya mahkûm olmuştur. Yerlerine yenileri gelmiştir. Hem o zamânlarda hadsiz ihsânât-ı İlâhiyye ve tasarrufât-ı Rabbâniyye vücûd bulmuştur.

İşte, insân, bu vakitte tecellî eden celâl-i İlâhîye karşı tesbîh ve bu vakitte mazhar olunan hadsiz cemâl-i İlâhîye karşı tahmîd ve bu vakitte tezáhür eden tasarrufât-ı azíme-i İlâhiyyeye karşı ta‘zím ve tekbîr vazífesiyle mükelleftir. Bu vazífe ise, ancak namâz vâsıtasıyla hakkıyla edâ edilebilir.

Lügat: tasarrufât, tasarruf, birinc, hadsiz, mahkûm, mevsim, âliyye, küllî, simin