Namâz bir Mi‘râc, bir merdivendir. Abd, namâz vâsıtasıyla zulmânî ve nûrânî, ya‘nî maddî ve ekvânî; esmâî ve sıfâtî yetmiş bin hicâbdan geçerek tâ tecelliyyât-ı Zâtiyyeye mazhar olur. Álem-i İmkân ve Álem-i Vücûb’u keşf ederek bütün merâtibi kat‘ eder. Burada çok derecât ve merâtib mevcûddur. Cenâb-ı Hak, abdini namâz vâsıtasıyla husúsí bir ikrâm ve iltifâta mazhar ediyor; huzúr-i ma‘nevîsine celb ediyor. “İşârâtü’l-İ‘câz” adlı tefsîrde bu hakíkat şöyle ifâde edilmiştir:

“Arkadaş! Namâz, kul ile Elláh arasında yüksek bir nisbet ve ulvî bir münâsebet ve nezîh bir hizmettir ki; her rûhu celb ve cezb etmek namâzın şe’nindendir. Namâzın erkânı, ‘Fütûhât-ı Mekkiyye’nin şerh ettiği gibi, öyle esrârı hâvîdir ki, her vicdânın muhabbetini celb etmek, namâzın şe’nindendir. Namâz, Hálık-ı Zü’l-Celâl tarafından her yirmi dört sâat zarfında ta‘yîn edilen vakitlerde ma‘nevî huzúruna yapılan bir da‘vettir. Bu da‘vetin şe’nindendir ki, her kalb kemâl-i şevk ve iştiyâkla icâbet etsin. Ve Mi‘râcvârî olan o yüksek münâcâta mazhar olsun.” [63]

Resûl-i Ekrem (sav), Mi‘râc Gecesinde bütün bu merâtibi kat‘ etti, bütün álemi arkasına attı, huzúr-i İlâhî ile müşerref oldu, ümmetine de o nûrânî yolu açık bıraktı. Ehl-i îmân, namâz vâsıtasıyla o yolda yürür, o merâtibi kat‘ eder. Evliyâ-yı ümmeti; İmâm-ı Rabbânî, Gavs-ı Geylânî gibi zevât-ı áliyye, -bi’z-zât onların ikrârıyla- namâz içerisinde kırk dakíkada bu mertebeleri kesmişlerdir. Meselâ; hakíkí bir abd olan Gavs-ı Geylânî (ks), namâz vâsıtasıyla kırk dakíkada bütün merâtib-i esmâ ve sıfâtı bitirir, ma‘nevî huzúra girer. Üstâd Bedîuzzamân