Nitekim, Fâtihâ-i Şerîfe’de, نَسْتَع۪ينُ وَاِيَّاكَ نَعْبُدُ  اِيَّاكَ “Biz, yalnız Sana ibâdet eder ve yalnız Senden yardım isteriz” [61] âyetinde “biz” ile ifâde edilen cemâat ma‘nâsı da bu hakíkati beyân etmektedir. “Mektûbât” adlı eserde bu konu şöyle îzáh edilmiştir:

“Bir vakit, نَسْتَع۪ينُ وَاِيَّاكَ نَعْبُدُ  اِيَّاكَ  'deki nûn-i mütekellim-i maa’l-gayrı düşündüm ve mütekellim-i vahde sígasından نَعْبُدُ sígasına intikálin sebebini kalbim aradı. Birden, namâzdaki cemâatin fazíleti ve sırrı, o nûn’dan inkişâf etti. Gördüm ki:

“Namâz kıldığım o Bâyezid Câmii’ndeki cemâatle iştirâkimi ve her biri benim bir nev‘í şefâatçim hükmüne ve kırâetimde izhâr ettiğim hükümlere ve da‘vâlara birer şâhid ve birer müeyyid gördüm. Nâkıs ubûdiyyetimi, o cemâatin büyük ve kesretli ibâdâtı içinde dergâh-ı İlâhiyyeye takdîme cesâret geldi. Birden bir perde daha inkişâf etti: Ya‘nî, İstanbul’un bütün mescidleri ittisál peydâ etti. O şehir, o Bâyezid Câmii hükmüne geçti. Birden, onların duálarına ve tasdîklerine ma‘nen bir nev‘í mazhariyyet hiss ettim. Onda dahi; rû-yi zemîn mescidinde, Ka‘be-i Mükerreme etrâfında dâirevî saflar içinde kendimi gördüm. 

الْعَالَم۪ينَ  رَبِّ لِلّٰهِ اَلْحَمْدُ dedim. Benim bu kadar şefâatçilerim var; benim namâzda söylediğim her bir sözü aynen söylüyorlar, tasdîk ediyorlar. Mâdem hayâlen bu perde açıldı; Ka‘be-i Mükerreme