Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

Bütün insânları da‘vet ediyor. O sarâyda bulunan bütün antika san‘atları, hárikaları ve mu‘cizeleri ta‘rîf ediyor. Halkı o sarây sáhibine, Sáni‘ıne îmân etmek üzere câzibedâr, hayret-efzâ da‘vet  ediyor.” [57]

Demek, bu áleme bir kitâb nazarıyla baksan, Nûr-i Muhammedî (asm), o kâtibin kâleminin mürekkebidir; kitâb-ı kebîr-i kâinât, o Nûrdan yaratılmıştır. Hem o Nûr, bir kalem gibidir. O kalem, O’nun ilminin tecessüm etmiş şeklidir. Eğer bu áleme bir insân nazarıyla baksan, Nûr-i Muhammedî (asm) onun aklı olur. Ve hâkezâ kıyâs edilsin.

Elláhu Teálâ, Nûr-i Muhammedî (asm)’ı, bir çekirdek gibi geliştirip maddeten şu álemi ondan halk etti. Zât-ı Akdes, bütün álemin nümûnesi olan cesed-i mübâreki üzerinde bin bir isim ve sıfâtıyla tecellî buyurup o zât-ı Ekrem (asm)’ı kendi Zât’ına bir âyîne olarak vücûda getirdi. Ádetâ, cesed-i mübâreki, şecere-i hılkatin meyvesi gibi oldu. Böylece o zât (asm), ma‘nen de bütün esmânın en a‘zamî, en câmî‘ ve en mükemmel bir ma‘kesi oldu. Nasıl ki; o zât-ı Mübârek’in maddî ve ma‘nevî a‘zá, havâs ve letáifinden vücûda gelen her bir álem, bir ismin tecellîsine mazhardır. Aynen öyle de, onun her bir uzuv, her bir havâs ve her bir letáifi dahi bir ismin tecellî merkezidir. Dolayısıyla, hem álem maddeten onun cesed-i mübârekinde toplandı, hem esmâ-i İlâhiyyenin tecelliyyâtı ma‘nen onda temerküz etti.     

Lügat: muhammedî, maddeten, muhammed, tecessüm, temerküz, şecer(e), antika, kâtib