Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

bin bir ism-i İlâhî’nin âyînesidir. Husúsan insân, kalbi i‘tibâriyle Arşü’r-Rahmân’dır, küçük bir Arş’tır. Elláh bin bir ismiyle orada tecellî eder. O tecellî ile Cennet ve Cehennem’i, yer ve göğü, kısaca bütün mahlûkátı ona hizmetçi eder. Nasıl ki, o Zât-ı Akdes, lâ zamânî, lâ mekanî ve lâ keyfî bir tarzda bin bir ismiyle Arş’ta tecellî eder, bütün álemi idâre eder. İnsânın kalbi dahi bin bir ismin arşıdır; o Zât-ı Akdes, lâ zamânî, lâ mekanî ve lâ keyfî bir tarzda orada dahi tecellî eder.

 Ey Rahmân! Şu Arş denilen kalbimizi kendi esmâna âyîne yapmışsın! Bizi korktuklarımızdan emîn, umduklarımıza nâil eyle! Şu dîn-i mübîn-i İslâm’ı gálib eyle! Bütün şerîrlerin şerrinden mahzá lütf ü kereminle bizi muhâfaza eyle! Âmîn. Bununla berâber, hakkımızda takdîr ettiğin bir şer varsa, onu da Senin ilmine havâle ederiz; Sen bilirsin.

İşte insân, böyle háriku’l-áde bir mu‘cize-i kudret-i İlâhiyyedir ki; bütün álemin enmûzeci, bütün esmâ ve sıfât-ı İlâhiyyenin âyînesi olmuştur. Elláhu Teálâ, Alîm ismiyle bütün álemde tecellî ettiği gibi; aynı ânda aynı isim ile sende dahi tecellî ediyor. Rahmân ismiyle Arş-ı A‘zam’da tecellî ettiği gibi; aynı ânda aynı isim ile senin kalbin üzerinde dahi tecellî ediyor. Teşbîhte hatá olmasın. Nasıl ki; merkezî bir nakışta her taraftan gelen atkı ipleri bir yerde toplanıyorsa; kâinâttaki bin bir ism-i İlâhînin de -ta‘bîri câizse- merkezî tecelliyyâtı, insân üzerinde toplanmıştır. Álemdeki bütün mevcûdâtın nokta-i merkeziyyesi ve hulâsası insândır. Aklın ve kalbin küçük bir hizmetkârı olan kuvve-i hayâliyye, şu álemi yutar, fakat tok olmaz. Álem, o hayâl içinde bir nokta gibi kalır. Hizmetkâr olan

Lügat: hizmetkâr, cehennem, merkezî, udre(t), hizmet, âliyye