Şerh

Nûr’da, bâhusûs bu 24. Mektûb’ta geçen temsîller, Cenâb-ı hakkın yüksek şuùnâtına baktırmak için birer sönük ve küçük dûrbîn mesâbesindedir. Yoksa hâşâ o temsîller, şuùnât-ı Rabbâniyyeyi ifâde etmiyor. Ancak zihne takrîb etmek için birer misâldir.

“Şuùnât” ta’bîri, Risâle-i Nûr’da çok geçiyor. Evvelâ; “şuùnât” ta’bîrinin ne ma’nâya geldiğini öğrenelim:

Risâle-i Nûr’da ef’âl, esmâ, sıfat, şuûn kelimeleri berâber kullanıldığı zamân, her biri kendi ıstılâhî ma’nâsına gelir. Tek başına geldiği zamân ise, ba’zen kendi ma’nâlarında kullanılır, ba’zen da her biri diğerlerini de ihtivâ edebilir.

“Şuûnât-ı İlâhiyye” asıl, muhabbet, gadap, şefkat, sürûr, şevk, memnûniyyet, iftihâr, lezzet-i mukaddese gibi ta’bîrinden âciz kaldığımız maânî-i kudsîyye hakkında kullanılır. Allâh hakkında kullandığımız ve ta’bîrinden âciz olduğumuz bu şuùnâta, “Şuùnât-ı Zâtiyye” denir. Müellif (ra), şuùnât-ı İlâhiyye ta’bîrini şöyle îzâh etmektedir:

“Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’un kudsiyyet ve istiğnâ-i kemâline muvâfık bir tarzda ve O’na lâyık bir sûrette; hadsiz bir muhabbet, nihâyetsiz bir şefkat, gàyetsiz bir iftihâr, -ta’bîri câiz ise- mukaddes hadsiz bir memnûniyyet, bir sevinç, -ta’bîrde hatâ olmasın- hadsiz bir lezzet-i mukaddese, bir ferâh-ı münezzeh şuûnât-ı Rubûbiyyetinde bulunur ki; onların âsârı bilmüşâhede görünüyor.”^[1]

“ O Zât-ı Rahmânûrrahîm, O’na lâyık bir tarzda bir muhabbet, bir sevmek gibi (O’na lâyık şuûnâtla ta’bîr edilen) ulvî, kudsî, güzel, münezzeh ma’nâları vardır. ‘Lezzet-i kudsîyye, aşk-ı mukaddes, ferâh-ı münezzeh, mesrûriyyet-i kudsîyye’ ta’bîr edilen, izn-i şer’î olmadığından yâd edemediğimiz gàyet münezzeh, mukaddes şuûnâtı vardır ki; her biri kâinâtta gördüğümüz ve mevcûdât mâbeyninde hissettiğimiz aşk ve ferâh ve mesrûriyyetten nihâyetsiz derecelerde daha yüksek, daha ulvî, daha mukaddes, daha münezzeh olduğunu çok yerlerde isbât etmişiz.”^[2]

          Şuûnât-ı İlâhiyye, ba’zen sıfat-ı selbiyye denilen vücûd, kıdem, bekà, vahdâniyyet, muhâlefetün lil havâdis ve kıyâm bi nefsihi sıfatlarına da ıtlâk olunur.

Lügat: muhabbet, mukaddes, kaddese, hadsiz, kelime, şefkat, vâcib