Şerh

Ba’zen de şuùnât, sıfat-ı subûtiyye denilen, hayât, ilim, sem’, basar, irâde, kudret ve kelâm sıfatları hakkında kullanılır.

Ba’zen de esmâ ve ef’âl-i İlâhiyye için kullanılır.

Ba’zen de şuùnât, umûmî ma’nâda kullanılır. Ya’nî hem muhabbet, sürûr, memnûniyyet gibi ma’nâları, hem sıfat-ı selbiye ve subûtiyyeyi, hem de esmâ ve ef’âl-i İlâhiyyeyi tazammun eder. İşte metinde geçen “şuùnât-ı rubûbiyyet” ta’bîri, umûmî ma’nâda kullanılmıştır.

         (Bu temsîller) bu eserde ve Risâle-i Nûr’un pek çok yerinde zikredilen temsîlât, (şuùnât-ı rubûbiyyetin hakìkatını tutamaz, ihâta edemez, mikyâs olamaz; fakat baktırabilir. O gelecek temsîlâtta ve geçen remizlerde, Zât-ı Akdes’in şuùnâtına münâsîb olmayan ta’bîrât, temsîlin kusùruna âittir.) Temsîlde geçen yüksek hakìkatlar, şuùnât-ı İlâhiyyeye âittir. Kusùrât ise, o temsîle âittir. Ya’nî temsîlde Zât-ı Akdes’in şuùnâtına münâsîb olmayan ba’zı ta’bîrler mevcûd ise; o lâyık olmayan ta’bîrler, o temsîle âittir.

Kur’ân-ı Kerîm, yüksek hakìkatleri zihne takrîb etmek için temsîller zikrediyor. Kur’ân’da وَلِلَّهِ الْمَثَلُ اْلاَعْلَى “En yüce sıfatlar, yalnız Allâh’a mahsûstur.”^[1] buyuruluyor. Ya’nî bu temsîlde görünen yüksek sıfatlar, Ellâh’ındır. Temsîlde geçen Ellâh’ın şuùnâtına muvâfık düşmeyen sıfatlar ise temsîldeki misâle âittir. Meselâ; güneş, nasıl nûrâniyyet sırrıyla her şeffaf şeyde bir anda görünebiliyorsa, Cenâb-ı Hak da nûrâniyyet sırrıyla esmâ ve sıfatıyla her yerde hâzır ve nâzırdır. Bu misâlde güneş maddî bir cirimdir. Bu sebeble güneşin nûrâniyyeti ile Ellâh’ın nûrâniyyetini birbirine benzetmek olamaz. Güneş, ona nisbeten çok düşük bir gölge kalır. Ancak, Cenâb-ı Hakk’ın bir anda esmâ ve sıfatıyla her yerde bulunabildiğini zihne takrîb etmek için böyle bir misâl zikredilir. Misâldeki yüksek sıfatlar Allâh’a âittir. Nâkıs sıfatlar ise, güneşe âittir. Bu temsîlât, ancak şuùnât-ı rubûbiyyeti rasat etmek

Lügat: muhabbet, nisbeten, tazammun, udre(t), nisbet, şeffaf, dilir