Şerh

hevesâtın ma’şûkası olan dünyânın bu yüzünün hakìkì bir vücûdu yoktur. Onlar, kendi kafalarında böyle hayâlî bir dünyâyı oluşturmuşlardır. Hâşâ Cenâb-ı Hak, dünyâyı onların düşündüğü gibi bir mel’abegâh olarak yaratmamıştır. Kur’ân-ı Mu’cizu’l-Beyân, ehl-i hevesâtın şu dünyâsını şöylece tasvîr ediyor.

اِعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِينَةٌ وَتَفَاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌ فِي الْأَمْوَالِ وَالْأَوْلَادِ ۖ كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَبَاتُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَاهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَكُونُ حُطَامًا ۖ ۖ وَفِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٌ ۚ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ

“Ey insânlar! (Biliniz ki, dünyâ hayâtı, şüphe yok ki, ancak bir oyundur.) Çocukların kendilerini oyaladıkları oyuncakları hükmündedir (ve bir eğlencedir) insânı mühim işlerinden alıkoyan, sonra da nihâyet bulan bir eğlence gibidir (ve bir süstür) fânî bir zînetten ibârettir. (Ve aranızda bir övünmedir) maddî servetleriniz, mevki’lerinizle birbirinize karşı övünmekte bulunmaktan ibârettir (ve mal ve evlât bakımından bir çoğalıştır) daha çok mal, daha çok evlâd sâhibi olma isteğinden ibârettir. Malların ve çoluk çocuğun çokluğu ile övünmede bulunup durmadan başka bir şey değildir. Bütün bu dünyâ varlıkları, hadd-i zâtında (bir yağmur meseli gibi)dir (ki: Onun) o yağmurun (bitirdiği ot) ilk bakışta (ekincilerin hoşuna gider) onunla sevinmeye başlarlar. Fakat (sonra kurur) yeşil renginin tâzeliğini kaybetmeğe başlar (artık onu sararmış görürsün,) gelişip artmaktan mahrûm kalmış bir hâlde bulunur. Daha (sonra) da (kırık bir çöp olur,) rüzgârlar tarafından etrâfa savrulur gider. İşte dünyâ da netîce i’tibâriyle böyledir. (Ve âhirette) ise dünyânın fânî lezzetlerine kapılıp îmân ve ubûdiyyetten i’râz eden kimseler için (şiddetli azâb vardır) öyle kimseler âhirette azâb çekeceklerdir, (ve) dünyânın fânî olduğuna inanıp bâkì olan âhiret hayâtına hazırlık yapanlar için âhirette (Ellâh’tan bir mağfiret ve bir rızâ vardır.) Bu mağfiret ve rızâ, îman ve ubûdiyyet dâiresine giren, dünyâsı için âhiretini fedâ etmeyen zâtlara mahsûstur. (Dünyâ hayâtı ise, ancak bir aldanıştan başka bir şey değildir.) Çünkü birçok kimseler,

Lügat: rengin, rüzgâr, âhiret, şiddet, incil, âhire