Şerh

elektrik lâmbasının düğmesine dokundum gibi birden o zulümât boşandı. Her taraf o lâmbanın nûru ile doldu. Her şeyin hakìkatını gösterdi. Baktım ki: O gördüğüm köprü, gàyet muntazam yerde, ova içinde bir caddedir. Ve sağ tarafımda gördüğüm mezâr-ı ekber; baştanbaşa güzel, yeşil bahçelerle nûrânî insânların taht-ı riyâsetinde ibâdet ve hizmet ve sohbet ve zikir meclisleri olduğunu farkettim. Ve sol tarafımda, fırtınalı, dağdağalı zannettiğim uçurumlar, şâhikalar ise; süslü, sevimli câzibedâr olan dağların arkalarında azîm bir ziyâfetgâh, güzel bir seyrangâh, yüksek bir nüzhetgâh bulunduğunu hayâl meyal gördüm. Ve o müdhiş canavarlar, ejderhâlar zannettiğim mahlûklar ise, mûnis deve, öküz, koyun, keçi gibi hayvânât-ı ehliye olduğunu gördüm. ‘Elhamdülillahi alâ nûri’l-îmân’ diyerek

اَللَّهُ وَلِىُّ الَّذِينَ اۤمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ اِلَى النُّورِ

âyet-i kerîmesini okudum, o vâkıadan ayıldım.

         “İşte o iki dağ; mebde-i hayât, âhir-i hayât.. ya’nî âlem-i arz ve âlem-i berzâhtır. O köprü ise, hayât yoludur. O sağ taraf ise, geçmiş zamândır. Sol taraf ise, istikbâldir. O cep feneri ise, hodbin ve bildiğine i’timâd eden ve vahy-i semâvîyi dinlemeyen enâniyyet-i insâniyyedir. O canavarlar zannolunan şeyler ise âlemin hâdisâtı ve acîb mahlûkàtıdır.

         “İşte enâniyyetine i’timâd eden, zulümât-ı gaflete düşen, dalâlet karanlığına mübtelâ olan adam; o vâkıada evvelki hâlime benzer ki: O cep feneri hükmünde nâkıs ve dalâlet-âlûd ma’lûmât ile zamân-ı mâzîyi, bir mezâr-ı ekber sûretinde ve adem-âlûd bir zulümât içinde görüyor. İstikbâli, gàyet fırtınalı ve tesâdüfe bağlı bir vahşetgâh gösterir. Hem herbirisi, bir Hakîm-i Rahîm’in birer me’mûr-i müsahharı olan hâdisât ve mevcûdâtı, muzır birer canavar hükmünde bildirir.

وَالَّذِينَ كَفَرُوا اَوْلِيَاوءُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ اِلَى الظُّلُمَاتِ

hükmüne mazhar eder. Eğer hidâyet-i İlâhiyye yetişse, îmân kalbine girse, nefsin fir’avniyyeti kırılsa, Kitâbullah’ı dinlese, o vâkıada ikinci hâlime benzeyecek. O vakit birden kâinât bir gündüz rengini alır, nûr-i İlahî ile dolar. Âlem

Lügat: seyrangâh, muntazam, canavar, dağdağa, lillahi, hizmet, hodbin, meclis, nüzhet, rengin, vahşet, hâdis