Şerh

dünyeviyyedeki karmakarışık perîşâniyyet içindeki tebeddülât ve harekât, hikmetli bir intizâm ve ma’nidâr bir kitâbet-i kudret olduğunu gösterir.  اَللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَاْلاَرْضِ   âyet-i pür-envârından bir nûru, senin kalbine serper. Senin o günkü âlemini, o nûrun in’ikàsıyla ışıklandırır. Senin lehinde nûrâniyyetle şehâdet ettirir.

         Sakın deme: “Benim namazım nerede, şu hakìkat-ı namaz nerede?” Zîrâ bir hurma çekirdeği, bir hurma ağacı gibi, kendi ağacını tavsîf eder. Fark yalnız icmâl ve tafsîl ile olduğu gibi; senin ve benim gibi bir âmînin -velev hissetmezse- namazı, büyük bir velînin namazı gibi şu nûrdan bir hissesi var, şu hakìkattan bir sırrı vardır -velev şuùrun taalluk etmezse-. Fakat derecâta göre inkişâf ve tenevvürü ayrı ayrıdır. Nasıl bir hurma çekirdeğinden, tâ mükemmel bir hurma ağacına kadar ne kadar merâtib bulunur. Öyle de: Namazın derecâtında da daha fazla merâtib bulunabilir. Fakat bütün o merâtibde, o hakìkat-ı nûrâniyyenin esâsı bulunur.”^[1]          

Hem o intisâb sırrıyla bir mü’min, Hazret-i Âdem’den kıyâmete kadar bütün mü’minlerle bir irtibât peydâ eder ve onların hasenâtına hissedâr olur. Belki ezelden ebede kadar vücûda gelen hadsiz mevcûdâtla alâkadar olur ve onların zikir ve tesbîhlerinden istifâde eder. Böylece hadsiz bir nûr-i vücûd ve sevâb bulur. Müellif (ra) sırr-ı intisâb ve ihlâs ile elde edilecek bu azîm mükâfâtı şöyle îzâh etmektedir:

“Evet, sırr-ı ihlâs ile samimî tesânüd ve ittihâd, hadsiz menfaate medâr olduğu gibi; korkulara hattâ ölüme karşı en mühim bir siper, bir nokta-i istinâddır. Çünkü ölüm gelse, bir rûhu alır. Sırr-ı uhuvvet-i hakìkìyye ile rızâ-yı İlâhî yolunda, âhirete müteallik işlerde, kardeşleri adedince rûhları olduğundan biri ölse, “Diğer rûhlarım sağlam kalsınlar; zîrâ o rûhlar her vakit sevâbları bana kazandırmakla ma’nevî bir hayâtı idâme ettiklerinden ben ölmüyorum” diyerek, ölümü gülerek karşılar. “Ve o rûhlar vâsıtasıyla sevâb cihetinde yaşıyorum, yalnız günâh cihetinde ölüyorum” der, râhatla yatar.”^[2]

          Demek ölüm ile bir mü’minin sevâb defteri kapanmıyor, intisâb ve ihlâs sırrıyla

Lügat: tebeddülât, pür-envâr, alâkadar, tebeddül, tenevvür, harekât, lehinde, menfaat, taalluk, udre(t), uhuvvet, hadsiz, hikmet, samimî, tealli, âhiret, istif, âhire