Şerh

Hem o intisâb sırrıyla, melâike ve rûhâniyyât pervâne gibi ehl-i îmânın bâhusûs ehl-i ilmin etrâfında döner, onların imdâdına yetişir, onlara duâ eder, ervâh-ı mukaddese o cemaatte bulunup onlara himmet eder. Belki bütün âlem seyre çıkar ve bu sebeble o kimselerin kalblerinde huzûr ve sekînet vücûda gelir. O ilim meclisinin etrâfını derecesine göre arştan ferşe kadar melekler ve rûhânîler ihâta eder, şeytânlar o yerden tardedilir. Böylece o intisâb sırrıyla bütün âlemle bir irtibât te’mîn edilmiş olur. O hâlde îmânî ve Kur’ânî bir derste intisâb sırrıyla bütün âlem, o ders etrâfında toplanabilir ve o meclise teveccüh edebilir.

Evet, Vâcibü’l-Vücûd’a intisâbla, bütün âlemle kardeşliğimiz oluyor. Zamân dahi ortadan kalkıyor. Bâhusûs Hazret-i Âdem’den kıyâmete kadar bütün gelmiş ve gelecek mü’minlerin vücûdu, bir tek vücûd hâlini alıyor. Ehl-i hakìkat bir Zât, kendisini ve mevcûdât-ı âlemi, Zât-ı Vâcibü’l-Vücûd’un esmâ ve sıfatına âyine olarak gördüğünden bütün mevcûdât, onun âyine-i rûhunda irtisâm eder. Hazret-i Âdem (as), babamız ve bütün peygamberlerin babası olduğu için en evvel O’nun rûhu gelir ve hissesini alır. Ve hâkezâ bütün peygamberler, asfiyâlar, evliyâlar ve avâm-ı mü’minînin rûhları gelip hisselerini alırlar ve bizim da’vâmızı tasdîk edip imzâ basarlar. Mi’râc-ı ekber vâsıtasıyla bu sırra en ekmel bir sûrette mazhar olan Resûl-i Ekrem (asm)’dır. Her mü’min, mi’râcı olan namazı vâsıtasıyla -velev hissetmezse bile- bilkuvve bu hâle mazhardır. Müellif (ra), ibâdetlerin temeli olan namazın hakìkatinde bu sırrın mevcûd olduğunu şöyle ifâde etmektedir:

         “Hem bil ki: Her yeni gün, sana hem herkese, bir yeni âlemin kapısıdır. Eğer namaz kılmazsan, senin o günkü âlemin zulümâtlı ve perîşân bir hâlde gider, senin aleyhinde âlem-i misâlde şehâdet eder. Zîrâ herkesin, her günde, şu âlemden bir mahsûs âlemi var. Hem o âlemin keyfiyyeti, o adamın kalbine ve ameline tâbi’dir. Nasıl ki âyinende görünen muhteşem bir saray, âyinenin rengine bakar. Siyâh ise, siyâh görünür. Kırmızı ise, kırmızı görünür. Hem onun keyfiyyetine bakar. O âyine şişesi düzgün ise, sarayı güzel gösterir. Düzgün değil ise, çirkin gösterir. En nâzik şeyleri kaba gösterdiği misillü; sen kalbinle, aklınla, amelinle, gönlünle, kendi âleminin şeklini değiştirirsin. Ya aleyhinde, ya lehinde şehâdet ettirebilirsin. Eğer namazı kılsan, o namazın ile o âlemin Sâni’-ı Zülcelâl’ine müteveccih olsan; birden, sana bakan âlemin tenevvür eder. Âdeta namazın bir elektrik lâmbası ve namaza niyyetin, onun düğmesine dokunması gibi, o âlemin zulümâtını dağıtır ve o herc ü merc-i 

Lügat: âlem-i misâl, herc ü merc, ehl-i hak, keyfiyyet, peygamber, bilkuvve, muhteşem, mukaddes, tenevvür, teveccüh, kaddese, lehinde, himmet, meclis, rengin, çirkin, dilir, misil, nâzik, sinin, vâcib, şişe