Şerh

hadsiz sevinçler ve ferâhları, îmân bu dünyâda dahi vermesiyle isbât eder ki: ‘Îmân hakìkatı öyle bir çekirdektir ki, eğer tecessüm etse, bir Cennet-i husûsiyye ondan çıkar; o çekirdeğin şecere-i tûbâsı olur’ dedim.”^[1]

“Hem meselâ: İnsânın en latîf ve şirin bir seciyesi olan şefkat; eğer sırr-ı tevhîd onun yardımına yetişmezse, öyle müdhiş bir hırkat, bir firkat, bir rikkat, bir musîbet olur ki, insânı en bedbaht bir dereceye indirir. Tek bir güzel yavrusunu ebedî kaybeden bir gàfil vâlide, bu hırkatı tam hisseder.

         Hem meselâ: İnsânın en lezzetli ve tatlı ve kıymetli hissi olan muhabbet, eğer sırr-ı tevhîd yardım etse, bu küçücük insânı, kâinât kadar büyüttürür ve genişlik verir ve mahlûkàta nâzenîn bir sultân yapar. Eğer şirk ve küfre düşse el-iyâzü billah öyle bir musîbet olur ki, mütemâdiyen zevâl ve fenâda mahvolan hadsiz mahbûblarının ebedî firâkları ile bîçâre kalb-i insânîyi her dakìka parça parça eder. Fakat gaflet veren lehviyyatlar, muvakkaten ibtâl-i his nev’inden zâhiren hissettirmiyor.”^[2]

Düşünün ki; nev’-i beşer içinde en kâmil insânlar, başta sebeb-i hilkat-i âlem olan Nebîyy-i Muhterem (sav) ve onun kardeşleri olan bütün peygamberler vefât etti. Peygamberlerden sonra nev’-i beşerin en kâmilleri olan sahâbe-i kirâm da vefât etti. Bu âlemde ehl-i kemâl olan bu kadar insânlar gelip geçti. İnsân, bütün dostların dertleriyle dertment, elemleriyle müteellim olduğuna göre onların ölümüyle, zevâl ve firâkıyla müteellim oluyor, râhatsız oluyor. Şefkatli bir vâlide, saâdetini ve râhatını fedâ ettiği evlâdının ölümünden ne kadar müteellim ve müteessir olduğu düşünülsün. Aklı başında olan bir insân, bu kadar mevcûdâtın, husûsan zevilhayâtın, bâhusûs nev’-i beşer içinde ehl-i kemâl olan enbiyâ, evliyâ ve asfiyânın vefâtını gördükten sonra yaşamaması lâzım gelir.

Nev’-i beşer içinde îmânı en kâmil ve şefkat ve merhameti en yüksek olan bilâ tereddüd Hazret-i Muhammed (asm)’dır. Öyle ise mevcûdât-ı âlemin husûsan insânın mevt ve fenâsından, zevâl ve firâkından, musîbet ve meşakkatinden herkesten daha fazla müteellim ve mütessir olan O Zât-ı Ekrem (asm)’dır. Elbette O Zât-ı Rahîm, şefkatli ve re’fetli olan Habîb’inin kalb-i nazdarânelerini rencîde

Lügat: lehviyyat, peygamber, merhamet, meşakkat, muhabbet, muhammed, muhterem, tecessüm, tereddüd, şecer(e), bedbaht, elbette, zâhiren, firkat, hadsiz, hilkat, rikkat, saâdet, seciye, teelli, teessi, âdiyen, şefkat, kâmil, âdiye, âhire, şirin