Şerh

maymun şeklinde görünür ve hâkezâ.

Hem Allâh yolunda cesâret gösteren bir adamın Levh-i Mahfûz’da ma’nevî şekli arslandır. Yüksek ahlâk sâhibi bir kimse, Resûl-i Ekrem Efendimiz’in küçücük bir nümûnesi şekline girer. Çünkü ahlâk-ı haseneye en mükemmel bir sûrette âyine olan, Resûl-i Ekrem (asm)’dır. Onun ahlâkıyla ahlâklandığı için Levh-i Mahfûz’a onun şekliyle geçer. Hâşâ o kimse peygamber olmaz. Riyâzet ehli, Levh-i Mahfûz’da melekler şeklinde görünür. Cenâb-ı Hak, enbiyâ, evliyâ ve melâikeye öyle gösteriyor. Ve hâkezâ Levh-i Mahfûz’a hem her şeyin zâhirî sûreti, hem de her şeyin hakìkati geçer.

Demek hem Levh-i Mahfûz için sinema levhalarını teşkîl ettirmek, hem de her şeyin maddî ve ma’nevî şekillerini kaydetmek için Cenâb-ı Hak, âlemi bu kadar tebeddül ve teğayyüre ma’rûz bırakır, mevcûdâtı hâlden hâle, tavırdan tavra çevirir. 

Beşincisi: Âlem-i esmâ ve sıfat-ı İlâhiyyedir. Zât-ı Akdes-i İlâhî’ye âit olan âlem-i Lâhutîdir.

 Cenâb-ı Hak, bizzât bin bir ismiyle bu âlemi ihâta eder. Zâten her şeyin sûretini O bildiği gibi, her şeyin hakìkatını da O biliyor.

Demek bütün kâinâttaki bu çalkalanmalar, mevcûdâtın bu beş gaybî âleme iki şekilde intikàli içindir:

Biri: Maddî sûreti.

Diğeri: Hakìkatı.

Bu hikmeti içindir ki; O Zât-ı Akdes, bu âlemi devâmlı bir sûrette çalkalandırıyor. Kâinâta ezel cânibinden bir hareket vermiş, o hareket ebede kadar devâm edecektir.

Demek bu âlem müstakil değil, keyfe mâyeşâ hareket etmiyor ve kendi hesâbına çalışmıyor. Mezkûr beş âlem hesâbına çalışıyor. O hâlde âlemdeki bu tebeddülât ve teğayyurât, Rahîm, Hakîm ve Vedûd isimlerine muhâlif değil. Belki bu isimler, bu hâli iktizâ ediyorlar.

Lügat: tebeddülât, kaydetmek, peygamber, tebeddül, hareket, efendi, hikmet, mezkûr, zâhirî, şekil