Şerh

mukaddeseden bir muhabbet-i mukaddese; o muhabbet-i mukaddeseden bir şevk-i mukaddes; o şevk-i mukaddesten bir sürûr-i mukaddes; o sürûr-i mukaddesten hadsiz bir lezzet-i mukaddese hâsıl olur. Hem O Zât-ı Akdes, mahlûkàtın, bâhusûs insânların kàbiliyyetlerinin kuvveden fiile çıkmasından ve tekemmül etmelerinden dolayı onların iftihârlarından, telezzüzlerinden, saâdetlerinden, kemâllerinden, şevk ve sürûrlarından, kısaca mazharların memnûniyyetlerinden kendisine mahsûs hadsiz bir memnûniyyet, bir iftihâr, bir lezzet, bir şevk, bir sürûr-i mukaddes alır. Müellif (ra) 32. Söz’de bu konuyu şöyle îzâh etmektedir:

         “Bir şeyin lezzeti, hüsnü, cemâli, emsâl ve ezdâdına bakmaktan ziyâde, mazharlarına bakarlar. Meselâ: Kerem, güzel ve hoş bir sıfattır. Kerîm olan zât, başka mükrimlere tefevvuk cihetiyle aldığı lezzet-i nisbiyyeden bin def’a daha hoş bir lezzeti, ikrâm ettiği adamların telezzüzleriyle, ferâhlarıyla alır. Hem bir şefkat ve merhamet sâhibi, şefkat ettiği mahlûkların istirâhatleri derecesinde hakìkì bir lezzet alır. Meselâ: Bir vâlidenin evlâdının mes’ûdiyyetlerinden ve istirâhatlerinden, şefkat vâsıtasıyla aldığı lezzet, o derece kuvvetlidir ki; onların râhatı için rûhunu fedâ eder derecesine getirir. Hattâ o şefkatin lezzeti, tavuğu civcivlerini himâye etmek için arslana saldırtır.

         İşte mâdem evsâf-ı âliyyedeki hakìkì lezzet ve hüsün ve saâdet ve kemâl, akrân ve ezdâda bakmıyor. Belki mezâhir ve müteallikàtına bakıyor. Elbette Hayy-ı Kayyûm ve Hannân-ı Mennân ve Rahîm ve Rahmân olan Zât-ı Zülcemâl ve-l Kemâl’in rahmetindeki cemâl ise, merhûmlara bakar. Merhametine mazhar olanların, husûsan Cennet-i bâkìyyede nihâyetsiz enva’-ı rahmet ve şefkatine mazhar olanların derece-i saâdetlerine ve tena’umlarına ve ferâhlarına göre o Zât-ı Rahmânurrahîm, ona lâyık bir tarzda bir muhabbet, bir sevmek gibi (ona lâyık şuùnâtla ta’bîr edilen) ulvî, kudsî, güzel, münezzeh ma’nâları vardır. “Lezzet-i kudsiyye, aşk-ı mukaddes, ferâh-ı münezzeh, mesrûriyyet-i kudsiyye” ta’bîr edilen, izn-i şer’î olmadığından yâd edemediğimiz gàyet münezzeh, mukaddes şuùnâtı vardır ki; herbiri kâinâtta gördüğümüz ve mevcûdât mabeyninde hissettiğimiz aşk ve ferâh ve mesrûriyyetten nihâyetsiz derecelerde daha yüksek, daha ulvî, daha mukaddes, daha münezzeh olduğunu çok yerlerde isbât etmişiz. O ma’nâların birer lem’asına bakmak istersen, gelecek temsîlâtın dûrbîni ile bak:

         Meselâ: Nasıl ki sehâvetli, âlîcenâb, müşfik bir zât, güzel bir ziyâfeti, gàyet fakîr

Lügat: merhamet, muhabbet, mukaddes, tefevvuk, tekemmül, telezzüz, elbette, kaddese, hadsiz, saâdet, tealli, âliyye, şefkat