niyyedir; bir inâyet-i Rabbâniyyedir. Sizi tebrîk ediyorum”[13] denildiğine ve bir çok mektûblarında şevkın zıddı olan “sen fütûr getirme”, ya‘nî “bezginlik gösterme” tarzındaki teşvîkleri bulunduğuna göre; şevk, her şâkirdin vicdânen, hâlen ve ma‘nen anlayabileceği bir mes’eledir.

“Dokuzuncu Mektûb”un yazılmasına sebeb olan hâlden kısaca bahsetmek, îzáh yerine geçecektir. Şöyle ki; bundan otuz yedi sene evvel, bu fakírde yalnız hizmet-i Kur’âniyye için hayâtımın devâm ettiğini, bütün kusúrlu hâlimle berâber ehl-i îmâna fâideli olmayı, samîmî bir şevk ve şefkat içinde hissediyordum. O hâlimde bana ne dünyânın zevk u sefâsı ve ne de derd ü elemi te’sîr etmediği gibi, uhrevî kazancımı da unutturmuştu.

Buna binâen derim ki: “Şevk”, îmân ve Kur’ân hizmetinde kalben ve fiilen ciddî bir meyl göstermek demektir. Bu hakíkattaki şevkın, elbette îmân ile şiddetle alâkası vardır.

İkinci Suâliniz: İhlâs dersindeki; “Bu hizmet-i Kur’âniyyede bulunan kardeşlerinizi tenkíd etmemek ve onların üstünde fazílet-fürûşluk nev‘ınden gıbta dâmârını tahrîk etmemek”[14] ta‘bîrlerini iyice kavrayamadığınızı bildiriyorsunuz.

Tenkíd: Edebî, fennî, sınâí eserleri tedkík ile iyi ve fenâ cihetlerini şahsıyyâta taarruz olunmaksızın bi’l-mukábele (bi’l-muhâkeme) göstermektir.

Gıbta: Bir kimsenin nâil olduğu ni‘metin zevâlini istemeksizin, kendisi de o ni‘mete nâil olmayı arzû etmektir.

Tenkíd, hakíkatte tahkír olmadığı gibi; gıbta da hased, ya‘nî kıskanmak demek değildir. Fakat, mâdem nefis emmâredir.

Lügat: elbette, taarruz, binâen, fiilen, hizmet, uhrevî, şefkat, şiddet, ciddî, fâide