İblîs, iğvâ eder, ya‘nî azdırır. Bunun da avenesi vardır. Bunlar, cin táifesindendir. İblîs de cin táifesindendir Şeytánlar iki nev‘dir. Biri: Cinnî. Diğeri: İnsîdir. Hazret-i Peygamber (sav) Efendimiz hem insânlara, hem cinlere meb‘ústur. İnsân­ların hidâyeti ve o zâtın irşâdıyla, hakkı kabûl ve bâtıldan i‘râz edenleri olduğu gibi; cinnîlerden de hem hidâyette, hem dalâlette olanlar vardır. Şeytán’ın insânlarda vâsıta-i icrâiyye­si, nefs-i emmâreleridir. İblîs veyâ Şeytán kalbe, îmâna şübhe verecek şeyleri getirir. “Sen böyle diyorsun. Ama, bî-tarafâne muhâkeme etmiyorsun” gibi bir şübheyi hátıra getirir. Ya‘nî, insânı, mübâhese ve münâzaraya da‘vet eder. Bundan dolayı o, evvelâ ilzâm edilmek lâzımdır.

İfhâm (اِفْحَام), ilzâmdan sonra gelir. Hazret-i Peygamber’den rivâyet edilen bir hadîste “Herkesin bir şeytánı vardır. Benim şeytánım, Müslümânlığı kabûl etmiştir” buyrulmuştur. Cinnî şeytánlar, Elláh’a sığınmak ma‘nâsındaki,

اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّج۪يمِ demekle ve bunun ma‘nâsını tefekkür ederek söylemekle def‘ olur, ilişemezler. Fakat, insânların şeytánlaşmışlarından korunmak zordur. Sünnet-i seniyyeyi dâima rehber ittiház etmek gerektir. Şimdilik bu kadar kâfîdir.

Elláh, cümlemizi nefis ve şeytánların şerrinden; hayâtımız­da, mevtimizde, azâb-ı kabirden ve Deccâl’in fitnesinden korusun. Âmîn.

Dâhılden dâhıle selâm, hürmet ve teşekkürler var. Hastamız lillâhi’l-hamd iyileşti. Perhizi devâm edecek. Dünyevî musíbetlerden Elláh’a sığınalım. Elláh’ın Hafîz ismine emânet eder,

Lügat: peygamber, bî-taraf, tefekkür, teşekkür, dünyevî, seniyye, efendi, perhiz, sünnet, cinnî, şübhe