Evlenme hakkında rivâyet edilen hadîsi bi’z-zât görmedim. Fakat, Merhûm Üstâd’ın böyle bir hadîse binâen evlenmemiş olduğunu, kuvvetle tahmin ediyorum. Evet, o zât gibi olanlar evlenemezler. Çünki hizmet-i îmâniyyeye zararlı olur. Şu hâl­de herkese ta‘mîmi münâsib ve muvâfık olmayan, fakat sıhha­tinde şübhe edilmeyen bir hadîstir.

Evlenme hakkında riáyeti lâzım gelen şey; âhireti ve rızá-i İlâhîyi dünyâya ve dünyevî maksadlara tercih edenlere göre nefsine hâkim olabilir; bu fitne-i âhirzamânın ateşlerinden korunabilir, ya‘nî harâmlara girmemek kahramanlığını gösterir­se, evlenmemek efdal. Yok buna muktedir olamayacaksa, dîn ve ma‘neviyyâtı kuvvetli, tam mu‘tekid bir hánımla evlenmek elbette efdaldir. Bu mes’ele elbette kolay değil. Fakat dayanmak, sabırla sebat göstermekle uhrevî ve bâkí meyveler elde edilebileceğini hesâblayan, bu zorluklara katlanmak ve rahmet-i İlâhiyyeye dâim ilticâ etmek ile mes’ûliyyet-i ma‘neviyyeden kendini bir derece kurtarabilir, başka çâre yoktur.

İblîs’i ilzâm, Şeytán’ı ifhâm (اِفْحَام) hakkındaki suâlinize cevâbım:

İblîs ve Şeytán, lügatda aynı ma‘nâdadır.

İlzâm: Susturmak, susturulmak, mübâhase ve münâzarada hakkı i‘tirâf ettirmek, iskât etmek ve edilmek, ma‘nâsına gelmektedir.

İfhâm (اِفْهَام): Anlatmak ve anlatılmak demektir.

İfhâm (اِفْحَام): Kömürleştirip susturmak. İknâ‘ edip sükût ettirmek. Delîl göstermekle ve isbât etmekle gálib gelmek de­mektir.

Lügat: kahraman, muktedir, dünyevî, elbette, kurt(a), binâen, hizmet, tahmin, tercih, uhrevî, âhiret, âhire, şübhe