“Meselâ: Kudret-i Fâtıranın büyük mu‘cizelerinden olan dikenli otları ve ağaçları muzır, ma‘nâsız telakkí eder. Hâlbuki, onlar, otların ve ağaçların mücehhez kahramânlarıdırlar. Meselâ: Atmaca kuşu serçelere taslîti, záhiren rahmete uygun gelmez. Hâlbuki, serçe kuşunun isti‘dâdı, o taslît ile inkişâf eder. Meselâ: Kar’ı, pek bâridâne ve tatsız telakkí ederler. Hâlbuki, o bârid, tatsız perdesi altında o kadar harâretli gáyeler ve öyle şeker gibi tatlı netîceler vardır ki, ta‘rîf edilmez. Hem insân hódgâmlık ve záhirperestliğiyle berâber, her şeyi kendine bakan yüzüyle muhâkeme ettiğinden, pek çok mahz-ı edebî olan şeyleri, hılâf-ı edeb zanneder. Meselâ, âlet-i tenâsül-i insân, insân nazarında bahsi, hacâlet-âverdir. Fakat, şu perde-i hacâlet, insâna bakan yüzdedir. Yoksa, hılkate, san‘ata ve gáyât-ı fıtrata bakan yüzler öyle perdelerdir ki, hikmet nazarıyla bakılsa ayn-ı edebdir, hacâlet ona hîç temâs etmez.

“İşte, menba-ı edeb olan Kur’ân-ı Hakîm’in ba‘zı ta‘bîrâtı bu yüzler ve perdelere göredir. Nasıl ki, bize görünen çirkin mahlûkların ve hâdiselerin záhirî yüzleri altında gáyet güzel ve hikmetli san‘at ve hılkatine bakan güzel yüzler var ki, Sáni’ıne bakar; ve çok güzel perdeler var ki, hikmetleri saklar; ve pek çok záhirî intizámsızlıklar ve karışıklıklar var ki, pek muntazam bir kitâbet-i kudsiyyedir.” [68]

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ  

KELİME-İ KUDSİYYESİNİN MA‘NÂSI

Cenâb-ı Hak, “Birinci Álî Makám”ın tereşşüh ettiği âyet-i kerîmede,  فَسُبْحَانَ اللّٰهِ ifâdesiyle tesbîh ve takdîsi emretti. Daha sonraki âyet-i kerîmede ise  لَهُ الْحَمْدُ  ifâdesiyle tahmîdi nazara verdi.

Hamd kelimesinin ma‘nâsı nedir? Bütün cemâl, kemâl ve ihsânın Cenâb-ı Hak’tan geldiğini bilmek; o cemâl, kemâl ve ihsâna karşı yapılan kavlî, fiilî ve hâlî bütün hamdlerin O’na mahsús olduğunu اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ  ile i‘lân etmektir. “Risâle-i Nûr”un “Mektûbât” adlı eserinde bu cümle-i Kur’âniyye şöyle tefsîr edilmektedir: اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ  bir cümle-i Kur’âniyyedir. Bunun en kısa ma‘nâsı, ilm-i Nahiv ve

Lügat: muntazam, udre(t), birinc, hikmet, hâdise, kelime, çirkin, hâdis, sinin