Üçüncü ma‘nâ: Âyet-i kerîmede geçen “hamd” kelimesi, “namâz” ma‘nâsındadır. Zîrâ, لَهُ الْحَمْدُ “Hamd, yalnız O’na mahsústur” ifâdesinden murâd: “Namâz ibâdeti, yalnız O’na mahsústur.” Çünkü, nev-ı beşere hamdi ta‘lîm eden Fâtiha Sûresini oku­mak, namâzın husúsiyyetlerindendir. Bundan dolayıdır ki; ba‘zı mezheb imâmlarına göre, namâzda Fâtiha Sûresinin okunması farz, ba‘zılarına göre ise vâcibdir.

YİRMİ İKİNCİ MES’ELE

  وَعَشِيًّا  lafzı,  وَح۪ينَ تُظْهِرُونَ  lafzıyla berâber ya وَلَهُ الْحَمْدُ فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ cümlesinde geçen السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ kelimelerine atfolunur. Buna göre, âyet-i kerîmenin ma‘nâsı şöyle olur: “Semâvât ve Arz’daki bütün hamd ve medâr-ı hamd olan bütün cemâl, kemâl ve ihsân Elláh’a hástır. İkindi ve öğle vakitlerinde mevcûdât-ı álemden sudûr eden bütün hamd ve medâr-ı hamd olan bütün cemâl, kemâl ve ihsân da Elláh’a mahsústur.”

Veyâ وَلَهُ الْحَمْدُ فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ  cümlesi, cümle-i mu‘terize (ara cümle)dir. وَعَشِيًّا  lafzı, وَح۪ينَ تُظْهِرُونَ  lafzıyla berâber, وَح۪ينَ تُصْبِحُونَ  lafzına atfedilmiştir. 

Buna göre âyet-i kerîmenin ma‘nâsı şöyle olur: 

فَسُبْحَانَ اللّٰهِ ح۪ينَ تُمْسُونَ وَح۪ينَ تُصْبِحُونَ…..وَعَشِيًّا وَح۪ينَ تُظْهِرُونَ

     Ya‘nî: “Akşâm, yatsı, sabâh, ikindi ve öğle vakitlerinde Elláh’ı tesbîh edin.”