“وَحْدَهُ ma‘nen der: ‘Elláh birdir. Başka şeylere mürâcaat edip yorulma, onlara tezellül edip minnet çekme, onlara temelluk edip boyun eğme, onların arkasına düşüp zahmet çekme, onlardan korkup titreme! Çünkü, Sultán-ı Kâinât birdir, her şey’in anahtarı O’nun yanında, her şey’in dizgini O’nun elindedir; her şey O’nun emriyle halledilir. O’nu bulsan, her matlûbunu buldun; hadsiz minnetlerden, korkulardan   kurtuldun.’ ” [607]

“Sözler” adlı eserde ise bu konu şöyle îzáh edilmiştir:

“Hem seyyâr bir ticâretgâhtır. Öyle ise, alış-verişini yap, gel; ve senden kaçan ve sana iltifât etmeyen káfilelerin arkalarından beyhûde koşma, yorulma.” [608]

“Mesnevî-i Nûriyye” adlı eserde ise şöyle deniliyor:

“Ey nefis! Eğer takvâ ve amel-i sálih ile Hálık’ını râzı etti isen, halkın rızásını tahsíle lüzûm yoktur; o kâfîdir.” [609]

ON ÜÇÜNCÜ ÜSLÛB: Kur’ân-ı Hakîm, ba‘zı kelimeleri mutlak olarak zikreder. Tâ ki, ma‘nâ umûmî ve küllî olsun.

İşte, Kur’ân,

وَهُوَ الَّذ۪ى يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ وَهُوَ اَهْوَنُ عَلَيْهِۜ وَلَهُ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۚ وَهُوَ الْعَز۪يزُ الْحَك۪يمُ۟

âyet-i kerîmesinde geçen الْخَلْقَ kelimesini mutlak olarak zikretmiştir. Hangi mahlûk olduğu îzáh edilmemiştir. Tâ ki, ma‘nâ umûmî ve küllî olsun. Bundan dolayı, o küllî ma‘nâda bütün mahlûkát dâhıldir.

Üstâd Bedîuzzamân (ra) Hazretleri, Kur’ân’ın bu üslûbundan şöyle bahseder:

“Kur’ân, sözü mutlak bırakır, tâ ámm olsun. Hazf eder, tâ çok ma‘nâları ifâde etsin. Kısa keser, tâ herkesin hissesi bulunsun.” [610]

ON DÖRDÜNCÜ ÜSLÛB: Kur’ân’ın bir üslûbu şudur ki; ba‘zan evvelâ es-

Lügat: temelluk, tezellül, beyhûde, mesnevî, hadsiz, kelime, minnet, dilir, küllî