yüp dağıldıktan sonra sizi tekrâr inşâ ve ihyâ edecek de aynı Zât’tır.

Ey insân! Dikkat et, iyi düşün! Toprak gibi câmid ve cansız bir unsurdan senin gibi bir diriyi çıkarana, ölüm ile kabre girip toprak olduktan sonra seni yeniden diriltmesi daha kolay değil midir? Bir orduyu yeniden teşkîl etmek mi kolaydır, yoksa istirâhat için dağılan bir orduyu boru sesiyle toplamak mı? Elbette, orduyu yeniden teşkîl etmek daha zordur. Efrâdı istirâhat için dağılan orduyu toplamak ise daha kolaydır. Kur’ân’ın bu asırda ma‘nevî bir tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Sözler” adlı eserinde bu âyet-i kerîme şöyle bir temsîl ile tefsîr edilmiştir: 

“ وَهُوَ الَّذ۪ى يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِۜ  Ya‘nî: ‘Sizin haşirde iádeniz, dirilmeniz, dünyâdaki hılkatinizden daha kolay, daha râhattır.’ Nasıl ki, bir taburun askerleri istirâhat için dağılsa, sonra bir boru ile çağrılsa, kolay bir súrette tabur bayrağı altında toplanmaları; yeniden bir tabur teşkîl etmekten çok kolay ve çok râhattır. Öyle de: Bir bedende biribiriyle imtizâc ile ünsiyyet ve münâsebet peydâ eden zerrât-ı esâsiyye, Hazret-i İsrâfîl aleyhisselâmın Súr’u ile Hálık-ı Zü’l-Celâl’in emrine ‘Lebbeyk!’ demeleri ve toplanmaları; aklen birinci îcâddan daha kolay,  daha  mümkündür.” [584]

“Bir zât, göz önünde bir günde yeniden büyük bir orduyu teşkîl ettiği hâlde, biri dese: ‘Şu zât, efrâdı istirâhat için dağılmış olan bir taburu bir boru ile toplar, tabur nizámı altına getirebilir.’ Sen ey insân, desen: ‘İnanmam.’ Ne kadar dîvânece bir inkâr olduğunu bilirsin. Aynen onun gibi; ‘Hîçlikten, yeniden ordu-misâl bütün hayvânât ve sâir zî-hayâtın tabur-misâl cesedlerini kemâl-i intizámla ve mîzân-ı hikmetle o bedenlerin zerrâtını ve letáifini emr-i kün feyekûn ile kaydedip yerleştiren, ve her karnda, hattâ her bahârda rû-yi zemînde yüz binler ordu-misâl zevil-hayâtın envâ‘larını ve táifelerini îcâd eden bir Zât-ı Kadîr-i Alîm, tabur-misâl bir cesedin nizámı altına girmekle biribiriyle tanışan zerrât-ı esâsiyye ve eczâ-i asliyyeyi bir sayha ile Súr-i İsrâfîl’in borusuyla nasıl toplayabilir?’ istib‘ád súretinde denilir mi? Denilse, eblehçesine  bir  dîvâneliktir.” [585]

Bir insân cesedinin teşekkülü için, kimi zerreleri havâdan, kimi zerreleri Gü-

Lügat: kün feyekûn, emr-i kün, teşekkül, elbette, lebbeyk, sayh(a), birinc, dikkat, hikmet, kündür, inkâr