getirdi. Aslında عَشِيًّا  kelimesinin makámı, تُظْهِرُونَ kelimesinden sonradır.

Hem ikindi vakti, ni‘metlerin kemâl vaktidir. Bundan dolayı, teceddüdü ifâde eden fiil cümlesi olarak getirilmedi. İsim getirildi.

 

DOKUZUNCU MES’ELE

Vaktin tertîbine riáyet etmek noktasında, وَعَشِيًّا kelimesi,  وَح۪ينَ تُظْهِرُونَ cümlesinden sonra gelmesi gerekirken önce zikredilmesinin bir hikmeti şudur ki: 

Bu kelimenin, وَلَهُ الْحَمْدُ فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ cümlesi ile bir vech-i irtibâtı vardır. Şöyle ki: Hamd, kemâli gerektirir. Onun için Kur’ân, ni‘metlerin kemâl vakti olan عَشِيًّا kelimesini önce zikretti.  Kemâli, kemâlin arkasından getirdi.

Hem عَشِيًّا kelimesinin başında فِى harf-i cerrinin getirilmemesinin bir hikmeti şudur ki;  ikindi vaktinde ni‘metler hem sâbit, hem de záhir olduğu için tefekküre ihtiyâcı ifâde eden فِى harfi kullanılmadı.

Hulâsa: عَشِيًّا   kelimesi hem zamânın kemâlini, ya‘nî günün bitimini ifâde ettiği, hem de ni‘metlerin kemâlini, ya‘nî sübûtunu ifâde ettiği için, zamân ve tefekküre delâlet eden herhangi bir karîneyi zikretmeye ihtiyâc kalmamıştır. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Sözler” adlı eserinde ikindi vakti hakkında şöyle denilmiştir:       

“Hem yevmî işlerin netîcelenmesi zamânı, hem o günde mazhar olduğu sıhhat ve selâmet ve hayırlı hizmet gibi niam-ı İlâhiyyenin bir yekûn-i azím teşkîl ettiği zamânı….” [51]

ONUNCU MES’ELE

فَسُبْحَانَ اللّٰهِ ح۪ينَ تُمْسُونَ وَح۪ينَ تُصْبِحُونَ

 

Lügat: harf-i cerr, teceddüd, tefekkür, hikmet, hizmet, kelime, sinin