“Beşeri de bırakmaz şerîatsız, nebîsiz. Sırr-ı nizám-ı álem, böyle ister elbette.” [535]

“Karıncayı emîrsiz, arıyı ya‘sûbsuz bırakmayan kudret-i ezeliyye; elbette beşeri nebîsiz   bırakmaz.” [536]

Evet, tekvînî olarak zerreden Arş’a kadar her bir mevcûdu bir kánûna bağlayan ve o kánûna göre idâre eden ve her bir nev‘e bir emîr ta‘yîn eden bir Zât-ı Zü’l-Celâl, hîç mümkün müdür ki; kâinâtın hulâsası ve eşref-i mahlûkát olan insânı başı boş bıraksın ve teklîfî olarak onu mes’ûl tutmasın. Elbette, tekvînî olarak arıları ya‘sûbsuz, karıncayı emîrsiz bırakmayan bir kudret-i ezeliyye, insânı da teklîfî olarak peygambersiz ve kitâbsız bırakmaz.

Demek, başta Hazret-i Âdem (as) olmak üzere bütün peygamberler, yeryüzünde ahkâm-ı İlâhiyyeyi icrâ ve tatbîk etmek ve ubûdiyyet vazífesini yapmakla adâlet-i İlâhiyyeyi te’sîs etmişlerdir. 

Nev-ı beşerin aklî, gadabî ve şehevî kuvvelerine fıtraten bir had konulmadığından, beşer, nihâyetsiz zulmü irtikâb etmeye müstaid bir fıtratta yaratılmıştır. Peygamberlerin gönderiliş gáyesi ise, ahkâm-ı İlâhiyye vâsıtasıyla, nihâyetsiz zulme sebeb olabilen bu kuvveleri ifrât ve tefrîtten kurtarıp hadd-i vasata getirmektir. Her bir kuvveyi, ona münâsib ubûdiyyet vazífesine sevk etmektir. Demek, peygamberler, nev-ı beşeri zulümden kurtarıp ahkâm-ı İlâhiyye vâsıtasıyla adâleti hâkim kılmakla görevlidirler.

İnsân, tek başıyla bu küllî ubûdiyyet vazífesini bilemez ve anlayamaz. Kendi içlerinden birisinin onlara imâm olması ve ders vermesi lâzımdır. [537] İşte, o Ádil-i Mutlak, mevcûdât-ı álemin emrine itáatini, hîç bir mevcûdun tekvînî olarak hukúkulláh ve hukúku’l-ibâda  tecâvüz etmediğini bildirmek ve bu hakíkati nev-ı beşere teblîğ edip onları da teklîfî olarak hukullah ve hukúku’l-ibâda riáyet etmeye da‘vet etmek için peygamberleri göndermiştir. O peygamberler ise, yeryüzünde ahkâm-ı İlâhiyyeyi teblîğ ve tatbîk etmek súretiyle adâleti te’sîs etmişlerdir.

Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “İşârâtü’l-İ‘câz” adlı eserinde bu hakíkat şöyle îzáh edilmiştir:

“İnsân, bütün hayvânlardan mümtâz ve müstesnâ olarak, acîb ve latíf bir mizâc

Lügat: peygamber, ezeliyye, elbette, irtikâb, kurt(a), udre(t), gönder, şehevî, küllî, sinin