tün hayât sáhibleri, bütün mevcûdât (ve kanatlarını açıp) havâda (uçan kuşlar da) kâinâtın Hálık’ı olan (Elláhu Teálâyı tesbîh eder.) Evet, bütün mahlûkát, o Ma‘bûd-i Bi’l-hakk’ı devâmlı olarak tenzîh ederler. O’nun birliğine, kudret ve azametine delâlet ve şâhidlikte bulunurlar. Çünkü, her biri birer kudret eseridir. O’nun vücûb-i vücûd ve vahdetine lisân-ı hâl ile şâhidlikte bulunurlar. Yerde ve gökte bulunan bütün mevcûdât Cenâb-ı Hakk’ı tesbîh ederken; bir kısım kimseler irâdelerini kötüye kullanarak dalâlete düşmüş, o yüce Ma‘bûd’a îmân ve ibâdet etmek ni‘metinden mahrûm kalmışlardır. Fakat, onların da varlığı, o Hálık-ı Küllî Şey’in varlığına bir delîldir. Ne yazık ki, cehâlet karanlığı içinde kalmış gáfiller, bu hakíkatten habersiz bulunmaktadırlar. Mevcûdât-ı álemden  (her biri gerçekte) hadd-i zâtında (namâzını) ya‘nî duá ve niyâzını (ve tesbîhini bilmiştir.) Cenâb-ı Hakk’a muhtâc olup O’na sığınmak, niyâzda bulunmak ve o Ma‘bûd-i Bi’l-hakk’ı tesbîh ve ta‘zím etmek kábiliyyetinde yaratılmıştır. (Ve Elláhu Teálâ da) mahlûkátının (ne yaptığını hakkıyla bilendir.) Onların kábiliyyetlerini iyiye kullandıklarını da, o kábiliyyetlerine muhálif harekette bulunduklarını da tamâmen bilir.” [525]

Şimdi, álemde tezáhür eden itáat kánûnu içinde görünen adâlet-i mutlaka hakíkatini bir kaç misâlle îzáh edeceğiz: Meselâ; ecsâm-ı semâviyyeden olan ve nizám-ı álemin zenbereği hükmünde bulunan Güneş’e bakıp görüyoruz ki; Güneş, o azamet ve cesâmetiyle berâber, her gün kendisine ta‘yîn edilen kánûn dâhılinde nizám ve intizámla şarktan doğup, garbdan batmaktadır. Fennin tesbîtiyle, kendi ekseni etrâfında hızla dönmektedir. Yaratıldığı günden bugüne kadar vazífesini aksattığı, tâbi‘ olduğu kánûna isyân ettiği, başkasının hudûduna tecâvüz ettiği aslâ görülmemiştir. Cenâb-ı Hak’tan aldığı “Dön!” emrine karşı iştiyâkla semâa kalkmış gibi bir vaz‘ıyyet alarak, bir sâniye bile olsun o emr-i İlâhîye muhálefet etmemiştir. Nûr Sûresi’nin 41. âyet-i kerîmesinin sarâhatiyle, kendisine mahsús namâzını ve tesbîhini bilmiş, ibâdetini lâyıkıyla yapmış ve yapmaktadır. Aynı zamânda on iki seyyâreye imâm olmuş, onları da arkasına alıp kendilerine áid vazífelerini yapmalarına vâsıta olmak súretiyle ubûdiyyetlerinin icrâsına sebeb olmuştur.

İşte, mahlûkát-ı azímeden olan Güneş’e bu vazífeyi kemâl-i itáatle gördüren