oldukları bütün levâzımât-ı hayâtiyyeyi yerli yerince onlara yetiştiren; áciz kaldıkları ve korktukları bütün düşmânlarından onları himâye eden; her bir mevcûda ayrı bir ecel takdîr eden; bütün bu faáliyyet-i Rabbâniyyesini hummâlı bir şekilde icrâ eden bir Kadîr-i Mutlak, nev-ı beşerin haşir ve neşrine muktedir olamaz mı? Bu, dünyâda da hadsiz nümûnelerini müşâhede ettiğimiz her zamânki adetidir.

Demek, haşri getirecek fâil muktedirdir.

Üçüncüsü: Şu kâinâtın mevti mümkündür. Evet, semâvât, Arz ve onlarda bulunan cümle mevcûdât, zerrelerden mürekkebdir. “Her mürekkeb olan şey, inhilâle, dağılmaya ve tahrîb olmaya mahkûmdur.” Bu, bir kánûn-i sâbitedir. Böyleleri, kendilerini ölümün pençesinden kurtaramazlar. Hem kâinât yaratılalı beri vefât eden hadsiz mevcûdât isbât eder ki, henüz vefât etmeyen diğer mevcûdât da vefât edecektir. Bir kısmının erken, bir kısmının geç vefâtı, onların ecelleriyle alâkalı bir durumdur. Zîrâ, şu mevcûdâtın Sáni-ı Hakîm’i, her bir mevcûd için ayrı bir ecel ta‘yîn etmiştir. Eceli dolan her mevcûd, kat‘í olarak dâr-ı âhirete intikál eder. Şu kâinâtın eceli ise vakt-i Kıyâmet olduğundan, biraz daha yaşayacak. Ne zamân irâde-i ezeliyye tarafından ma‘nen ona, “Haydi, vaktin doldu. Vazífen bitti. Tecelliyyât-ı esmâ ve sıfâtımı senden çekiyorum” diye bir emir gelse; şu kâinât sekerâta başlar, zerrâtı dağılmak súretiyle vefât eder.   

Demek, şu kâinâtın mevti mümkündür.   

Dördüncüsü: Mevt-i dünyâ vukú‘ bulacaktır. Evet, semâvât, Arz ve onlarda bulunan cümle mevcûdât, zamân denilen bir ipe takılmış, kemâl-i itáatle vazífe-i ubûdiyyetlerini icrâ ederler. Zamânın hükmü altına giren her mevcûd, mutlaka yıpranmaya, yaşlanmaya ve netîcede ölmeye mahkûmdur. Bu hakíkati herkes gözle müşâhede ediyor. Delîlle bunu isbâta gerek yoktur. Zîrâ, bu, bedîhî mesâildendir. Mâdem insân ölür, cin ölür, melek ölür, hayvân ölür, nebât ölür. Öyle ise, onların meskenleri olan şu álem de ölür. Zîrâ, sâkin için geçerli olan hüküm, mesken için de geçerlidir. Evet, hem sâkin, hem de mesken, ikisi de zamânın hükmüne tâbi‘dir. Zamân, her ikisini de yıpratıyor.

Demek, bir gün gelecek, ecel-i müsemmâsı dolan şu álemin mevti vukú‘ bulacaktır.  

Beşincisi: Ölecek álemin yeniden dirilmesi mümkündür. Evet, semâvât, Arz

Lügat: ezeliyye, muktedir, kurt(a), bit(e), hadsiz, hilâle, kündür, mahkûm, âhiret, âhire, şekil