berzah áleminde bir müddet kaldıktan sonra haşir sabâhında diriltilmesi, âhiret áleminde bekáya mazhar olması, Elláh’ın irâdesine tâbi‘dir, hîç biri buna muhálefet edemez. Bütün kâinâtı, böyle tekvînen emrine müsahhar eden ve mevcûdâtı, biribirinin hukúkuna tecâvüz ettirmeyen bir Ádil-i Mutlak’ın vücûdu bedîhîdir. Bütün kâinâtı, böyle tekvînen emrine itáat ettiren, zulüm ve tecâvüzden onları muhâfaza eden O Ádil-i Mutlak, elbette nev-ı beşeri dahi teklîfen emrine itáat ettirecek, onları hukúkulláh ve hukúku’l-ibâdla mükellef tutacak, böylece onları zulüm ve tecâvüzden ve haddi aşmaktan muhâfaza edecektir. Mâdem bu dünyâda cin ve insin ekserîsi, evâmir-i teklîfiyyeye itáat etmiyor ve cezâ da görmeden buradan göçüp gidiyorlar. Hem tekâlif-i İlâhiyyeye riáyet eden ehl-i îmân da şâyeste bir mükâfât görmeden bu dâr-ı fenâdan, dâr-ı bekáya irtihâl ediyorlar. Demek, bir ma‘dele-yi uzmâya bırakılıyor. Yoksa bakılmıyor değil.” [497]

ÂYET-İ KERÎMENİN MÂKABLİYLE (ÖNCEKİ

ÂYETLERLE) OLAN MÜNÂSEBETİ

Cenâb-ı Hak, bundan önceki âyet-i kerîmelerde bir kısım delâil-i tevhîd ve haşri serd etti. Bu âyet-i kerîmede ise, Kur’ân’ın birinci da‘vâsı olan tevhîdi hulâsa etmektedir. Her ne kadar bu âyet-i kerîmede hem tevhîdin, hem de haşrin delîli mevcûd ise de tevhîde delâleti daha záhirdir. Bundan sonra gelecek âyet-i kerîmede ise hem tevhîdin, hem de haşrin delîli mevcûd ise de haşre delâleti daha záhirdir.

   ÂYET-İ KERÎMEDE GEÇEN BA‘ZI KELİMELERİN

LÜGAVÎ MA‘NÂLARI VE TAHLÎLLERİ

وَلَهُ مَنْ فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۜ

cümlesinde geçen   لَهُ  kelimesindeki  لَ  temlik içindir.  Ya‘nî, semâvât, Arz ve içindekiler, O’nun mülküdür demektir.

Âyet-i kerîmede geçen  قَانِتُونَ kelimesi; tam bir inkıyâd ile itáat edenler, 

Lügat: elbette, tekâlif, birinc, kelime, temlik, âhiret, âhire