tine inkılâb ettirmekle [479] insânı da o bâkí Cennet’te sultán yapmakla, o yüksek hikmetini kemâliyle tahakkuk ettirecektir.    

“Risâle-i Nûr”un “Mektûbât” ve “Şuá‘lar” adlı eserlerinde bu âyet-i kerîme şöyle tefsîr edilmiştir:

“Hem meselâ,

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ تَقُومَ السَّمَٓاءُ وَالْاَرْضُ بِاَمْرِه۪ۜ ثُمَّ اِذَا دَعَاكُمْ دَعْوَةً مِنَ الْاَرْضِ اِذَٓا اَنْتُمْ تَخْرُجُونَ

âyetiyle, şöyle bir üslûb-i álî ile saltanat-ı rubûbiyyetindeki haşmeti gösterir. Şöyle ki:

“Gökler ve zemîn; iki mutí‘ kışla hükmünde ve iki muntazam ordu merkezi súretinde tek bir emirle veyâ boru gibi bir işâretle, o iki kışlada fenâ ve adem perdesinde yatan mevcûdât, o emre kemâl-i sür‘atle ve itáatle ‘Lebbeyk!’ deyip, meydân-ı haşir ve imtihâna çıkarlar.

“İşte, haşir ve Kıyâmet’i ne kadar mu‘cizâne bir üslûb-i álî ile ifâde edip ve o da‘vânın içinde bir delîl-i iknâíye işâret ediyor ki: Bi’l-müşâhede, nasıl ki, zemînin cevfinde saklanmış ve ölmüş hükmündeki tohumlar; ve cevv-i semâda, ademde ve küre-i havâiyyede dağılmış, saklanmış katreler; nasıl kemâl-i intizám ve sür‘atle haşrolup her bahârda meydân-ı tecrübe ve imtihâna çıkıyorlar; zemînde hubûbât, semâda katarât her vakit bir mahşer-nümûn súretini alırlar; öyle de, haşr-i ekber dahi öyle kolay zuhûr eder. Mâdem bunu görüyorsunuz, onu dahi inkâr edemezsiniz.” [480]

“Hem mâdem, gözümüzle, gündüz gibi, hem nefsimizde, hem etrâfımızda bir rahmet-i ámme ve bir hikmet-i şâmile ve bir ınâyet-i dâime müşâhede ediyoruz; ve dehşetli bir saltanat-ı rubûbiyyet ve dikkatli bir adâlet-i áliyye ve izzetli icrâât-ı celáliyyenin âsârını ve cilvelerini görüyoruz. Hattâ, bir ağacın meyveleri ve çiçekleri sayısınca o ağaca hikmetler takan bir hikmet; ve her bir insânın cihâzâtı ve hissiyyâtı ve kuvveleri adedince ihsânlar ve in‘ámlar ona bağlamış bir rahmet; ve kavm-i Nûh (as) ve Hûd (as) ve Sálih (as) ve kavm-i Ád ve Semûd ve Fir‘avn gibi ásí milletlere tokat vuran ve en küçük bir zî-hayâtın hakkını muhâfaza eden izzetli ve ınâyetli bir adâlet; ve

Lügat: cevv-i semâ, muntazam, saltanat, tahakkuk, dehş(e), lebbeyk, tecrübe, dehşet, dikkat, haşmet, hikmet, millet, inkâr, âmile