başında Kitâb ve Sünnetle hükmedecek, cumhûriyyete (ya‘nî, şûrâ-i şer‘ıyyeye) dayanacak bir idâreci bulunsun. İster âmir, ister me’mûr, ister büyük, ister küçük herkes, o devletin idârecisine itáat etsin. Bu cihette, âyet-i kerîme, dünyânın nizám ve intizámını, devlet şeklini öğretiyor. Dünyânın esmâ-i İlâhiyyeye ve âhirete bakan yüzünü ders verdiği gibi, ictimâí bir dersi de veriyor.

Mâdem semâ, Arz ve içlerindeki bütün mevcûdât, bir emir ile hareket eder. O hâlde, sizin de áile hayâtından toplum hayâtına, toplumun bütün tabakátına kadar bir emir ile hareket etmeniz lâzımdır. Bu ise, ancak Kur’ân ve Sünnet’e dayanan bir idârecinin vücûduyla mümkündür. O hâlde, böyle bir idâreciyi seçin ve ona itáat edin. Tâ ki, nizám-ı álem muhâfaza edilsin. Aksi hâlde, nizám-ı álem bozulur.

Râbian: Kur’ân’da bahsedilen dünyânın dördüncü bir yüzü daha vardır ki; Kur’ân nazarında o yüz mel‘úndur. O da, dünyânın, ehl-i dalâletin hevesâtına bakan yüzüdür.

Evet, semâ ve Arz, azamet ve cesâmetleriyle berâber kemâl-i itáatle Kayyûm ve Hakîm bir Zât’ın emrine münkád olduğu hâlde; ehl-i küfür ve şirk, hakáretleriyle berâber böyle bir Zât-ı Zü’l-Celâl’e isyân eder, haddini aşar, meydân okur. Semâ ve Arz’ın kendileri için ta‘yîn edilen tekvînî kánûnlara itáatini gördüğü hâlde, onlar bundan ibret almaz. Ádetâ onları sáhibsiz, başı boş, abes telakkí eder. Böylece, onların ma‘nevî hukúkuna tecâvüz eder. Elbette, Kayyûm-i Semâvât ve Arz, onların bu hukúkunu nefs-i kâfirden almak için bir mahall-i cezâ halk edecektir. O mahall-i cezâ ise, dâr-ı âhirettir.      

ON BEŞİNCİ ÜSLÛB: Kur’ân kâh oluyor ki, Cenâb-ı Hakk’ın âhirette hárika ef‘állerini kalbe kabûl ettirmek için, ihzáriyye hükmünde ve zihni tasdîka müheyyâ etmek için bir i‘dâdiyye súretinde dünyâdaki acâib ef‘álini zikreder.

İşte, Kur’ân,

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ تَقُومَ السَّمَٓاءُ وَالْاَرْضُ بِأَمْرِه۪ۜ ثُمَّ اِذَا دَعَاكُمْ دَعْوَةً مِنَ الْاَرْضِ اِذَٓا اَنْتُمْ تَخْرُجُونَ

âyet-i kerîmesiyle, semâ ve Arz’ı mutí‘ iki asker gibi ademden vücûd sâhasına çıkaran; emir ve irâdesiyle, havl ve kuvvetiyle, ilim ve hikmetiyle ve Kayyûmiyye-

Lügat: ehl-i dalâlet, elbette, hareket, hikmet, kündür, sünnet, âdiyye, âhiret, kâfir, âhire