merkez ve meşher olarak halk eden ve her bir mahlûka pek çok gáye ve vazífe yükleyen bir hikmet-i ezeliyye, elbette bu álemi ikinci def‘a tekrâr iáde edecek. Böylece va‘dini tahakkuk ettirecektir. Zîrâ, mevcûdâta yüklenen yüksek gáyeler ve vazífeler ile onların dûçâr olduğu zevâl ve firâk, biribiriyle bağdaşmıyor. Şâyet haşir olmazsa, o nihâyetsiz hikmet, abesiyyete inkılâb eder. Evet, şu dünyâda mevt ve fenâ, zevâl ve firâk hükümfermâ olduğundan, bu álem Cenâb-ı Hakk’ın nihâyetsiz hikmetine tam ma‘nâsıyla mahal olamıyor. Demek, o nihâyetsiz hikmetin tam ma‘nâsıyla icrâ olunacağı bir dâr-ı beká zarûret derecesinde lüzûmludur.

Demek, bu álem ve içindeki mevcûdât, ikinci def‘a tekrâr diriltilecektir.

                   SEKİZİNCİ MAKÁMIN TEREŞŞÜH ETTİĞİ ÂYET-İ KERÎMENİN,            

 27. VE  11. ÂYET-İ KERÎMELERLE OLAN VECH-İ İRTİBÂTI

وَهُوَ الَّذ۪ى يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ وَهُوَ اَهْوَنُ عَلَيْهِۜ وَلَهُ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۚ وَهُوَ الْعَز۪يزُ الْحَك۪يمُ۟

âyet-i kerîmesi, “Sekizinci Makám-ı Álî” olan “Makám-ı Hikmet”in tereşşüh ettiği

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ٓ اَنْ تَقُومَ السَّمَٓاءُ وَالْاَرْضُ بِاَمْرِه۪ۜ ثُمَّ اِذَا دَعَاكُمْ دَعْوَةً مِنَ الْاَرْضِ اِذَٓا اَنْتُمْ تَخْرُجُونَ

âyet-i kerîmesine ma‘nâ olarak bakar, onu te’kîd eder. Şöyle ki:

وَهُوَ الَّذ۪ى يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُع۪يدُهُ وَهُوَ اَهْوَنُ عَلَيْهِۜ cümlesi ifâde eder ki: Kim bir emirle semâ ve Arz’ı hîç yoktan vücûda getirip Kayyûmiyyet ve Hâkimiyyetiyle semâ ve Arz’ın devâm ve bekásını, nizám ve intizámını te’mîn buyurmuşsa, O’dur ki; sizi ve bütün kâinâtı tekrâr iáde edecek, haşir meydânında bütün mahlûkátı toplayıp herkesin hesâbını görecektir.

وَلَهُ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى فِى السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِۚ  cümlesi ifâde eder ki: Semâ

Lügat: hâkimiyyet, ezeliyye, tahakkuk, elbette, hikmet, meşher