Hulâsa: Kur’ân, tevhîd ve haşri isbât için bu kadar hüccet ve bürhânı zikrettikten sonra, şöyle der: “Ey insân! Sen yüzünü tek bir dîne, tevhîd dînine, semâdan inzâl olunan dîne, İslâm’a çevir. Çünkü, bütün insânların fıtratı, tekvînen o dîn üzerine yaratılmıştır. Mâdem Elláh (cc), bu vücûdu tekvînen bu dîn üzere yaratmıştır. Öyle ise, teklîfen de sizi mes’ûl tutacak dîni, yine Elláh (cc) gönderir. Kánûn-i İlâhîde değişme yoktur.[422] Tekvîni kim yaratmışsa, teklîfi de O yaratmıştır.”

Görüldüğü gibi, âyetler, hep biribiriyle irtibâtlıdır. Yan yana getirilmeden, ma‘nâ tam anlaşılmaz.

ÂYET-İ KERÎMEDEN ÇIKARILAN BA‘ZI NÜKTELER

BİRİNCİ NÜKTE: Âyet-i kerîmede, berk için يُر۪يكُمْ fiili kullanıldı. Bu fiil, if’ál bâbındandır. Bu bâbda gelen bir fiilin, “def‘aten meydâna geldiği” ma‘nâsı vardır. Tedrîcîliği ifâde etmiyor. Bu ma‘nâya göre, Elláh (cc), şimşeği tedrîcî değil, bir ânda gösteriyor. Yağmur için ise;وَيُنَزِّلُ  fiili kullanıldı. Bu fiil, tef’ıl bâbındandır. Tef’ıl bâbında gelen bir fiilde ise, “tekrâr ve tedrîcîlik” ma‘nâsı vardır. Bu bâbdan gelen يُنَزِّلُ fiili, tekrâr ve tedrîcîliği ifâde eder. Bu ma‘nâya göre, Elláh (cc), yağmuru tekrâr be tekrâr ve tedrîcî olarak indiriyor. Birden ve ânî bir súrette değil.

İKİNCİ NÜKTE: Âyet-i kerîmede geçen  مَاءً kelimesi nekre olarak zikredilmiştir. Ya‘nî, “Öyle bir su ki; ta‘rîf etmek mümkin değildir” ma‘nâsındadır. Çünkü, suyun mâhiyyetinin ta‘rîfi mümkin değildir. O suyun, o yağmurun içinde o kadar maddeler derc edilmiştir ki; ta‘rîfi kábil değildir. Ya‘nî, altın, gümüş, bakır gibi bütün ma‘denler o suyun içinde derc edilmiştir. Kur’ân-ı Kerîm, Ra‘d Sûresinin 17. âyet-i kerîmesiyle bu hakíkate işâret etmektedir. Hem maádin, nebâtât ve hayvânât da o su vâsıtasıyla vücûd bulmaktadır. Menşe’leri sudur. Böyle bir suyun mâhiyyeti, akl-ı beşer tarafından keşfedilememiştir ve keşfedilemez.

Bugün fenn-i kimyâ, suyun terkîbini  “iki hidrojen, bir oksijen” diye ifâde ediyor. Bu ifâde pek nâkıstır. Zîrâ, suyun mâhiyyet ve kıymetini ifâde edemiyor.