bulunuyor. Hem o şîrîn ve latíf ve mübârek katreler o kadar muntazam ve güzel halk ediliyor ki, husúsan yaz mevsiminde gelen dolu o kadar mîzân ve intizám ile gönderiliyor ve iniyor ki; fırtınalar ile çalkanan ve büyük şeyleri çarpıştıran şiddetli rüzgârlar, onların müvâzene ve intizámlarını bozmuyor; katreleri biribirine çarpıp, birleştirip, zararlı kütleler yapmıyor. Ve bunlar gibi çok hakîmâne işlerde ve bi’l-hássa zî-hayâtta çalıştırılan basît ve câmid ve şuúrsuz müvellidü’l-mâ’ ve müvellidü’l-humûza (hidrojen-oksijen) gibi iki basît maddeden terekküb eden bu su, yüz binlerle hikmetli ve şuúrlu ve muhtelif hizmetlerde ve san‘atlarda istihdâm ediliyor. Demek, bu tecessüm etmiş ayn-ı rahmet olan yağmur, ancak bir Rahmân-ı Rahîm’in hazîne-i gaybiyye-i rahmetinden yapılıyor ve nüzûlüyle, وَهُوَ الَّذ۪ى يُنَزِّلُ الْغَيْثَ مِنْ بَعْدِ مَا قَنَطُوا وَيَنْشُرُ رَحْمَتَهُ âyetini maddeten tefsîr ediyor.” [408]

Bütün bunların, tevhîdin ve haşrin delîllerinden olduğunu anlamak için, kişinin sâdece akıl sáhibi olup deli olmaması kâfîdir. Bu delâil o kadar vâzıhtır ki; fazla tefekküre, ilme, tedkíkáta, simâ-ı kabûle ihtiyâc yoktur. Mes’eleyi anlamak için ednâ bir akıl yeterlidir. İşte bu sırdan dolayı, âyet-i kerîmede يَعْقِلُونَ fiili kullanılmıştır. Ya‘nî, aklı olan bir kimse, öyle çok fazla düşünmeye ihtiyâc kalmadan bir hads ile anlar ki, bunu yapan, ölüleri diriltmeye de kádirdir.

Ma‘lûm olduğu üzere, şimşek, yıldırım sırasında meydâna gelen çok parlak bir ışıktır. Büyük bir elektrik akımının meydâna gelmesiyle oluşur. Zîrâ, bulut­ların elektrik taşıma gücü çok yüksektir. Havâda dâimâ bir mikdâr elektrik vardır. Bu elektrik, bulutlarda toplanır. Fırtınalı, kuru, sıcak havâlarda nemli bulutlarda toplanan elektrik, buluttan buluta, ya da yere geçerken şimşek dediğimiz ışıklı bir iz bırakarak şiddetle patlar. İşte bu patlama “gökgürültüsü”, çakma ise “şimşek”, yere düşen elektrik yükü de “yıldırım”dır. Genellikle yıldırım çarpmasında, vücûddan milyonlarca voltluk, binler­ce amperlik akım geçtiğinden birden kömürleşme olur, insân ölür.

Bu bakımdan, bulutlu bir havâda şimşeğin çakması, insânlara hem kor­ku verir, hem de susuz kalan arâzínin muhtâc olduğu yağmura kavuşma ümîdîni doğurur. Fiziksel manâ‘da meydâna gelen bu olay, tesádüfî değildir. Şuúrsuz

Lügat: hidrojen, maddeten, muntazam, tecessüm, tefekkür, terekküb, gönder, hikmet, hizmet, mevsim, rüzgâr, şiddet, simin