korkarsınız. Ya da ayn-ı rahmet olan yağmurun müjdecisi olarak görüp ümîde kapılırsınız. (Ve) o nihâyetsiz rahmet sáhibi Zât, (gökten) semâ cânibinden veyâ bulutlardan (bir su indirir de onunla yeri ölümünden sonra diriltir.) Güz mevsiminde sararıp solan, kış mevsiminde beyâz kefene bürünen yeryüzü, bahâr mevsiminde o rahmet sâyesinde tekrâr canlanmaya başlar. Üzerinde çeşit çeşit, renk renk bitkiler meydâna gelir. (Muhakkak ki, bunda aklını kullanan bir kavim için elbette âyetler vardır.) Nihâyetsiz rahmet sáhibi bir Zât’ın semâ cihetinden yağmuru göndermesini ve o yağmur vâsıtasıyla her senede tezáhür eden bu kadar ihyâ ve imâte fiillerini ve o ihyâ fiili içinde insânın rızkının tedârikini gören ve bunun üzerinde düşünen bir kimse, elbette Rahîm bir Zât’ın vücûb-i vücûd ve vahdetini tasdîk eder. İnsâna bu kadar şefkat ve merhametle muámele eden bir Zât’ın insândan bir takım istekleri olacağını, onu mükellef tutacağını anlar. O teklîfe göre hesâba çekileceğine inanır ve o tekâlif-i İlâhiyyeye muvâfık hareket   eder.” [387]

ÂYET-İ KERÎMENİN MÂKABLİYLE (ÖNCEKİ

ÂYETLERLE) OLAN MÜNÂSEBETİ

Cenâb-ı Hak, bundan önceki âyet-i kerîmelerde enfüsî delîllerin diller ve renkler gibi lâzımî vasıflarından, uyku ve kesb gibi árızí vasıflarından bahsetti. Bu âyet-i kerîmede ise, âfâkí delîllerin şimşek, yağmur ve yeryüzünün ihyâsı gibi árızí vasıflarından bahsetmektedir.

ÂYET-İ KERÎMEDE GEÇEN BA‘ZI KELİMELERİN

LÜGAVÎ MA‘NÂLARI VE TAHLÎLLERİ

 Bu bölümde üç mes’ele zikredilecektir:

BİRİNCİ MES’ELE

Âyet-i kerîmede geçen خَوْفًا kelimesi, misâfire bakar. طَمَعًا kelimesi ise, mukíme bakar. Zîrâ, şimşeği göstermek, misâfirin ıslanmamak için tedbîr almasını, mukím kimsenin de zirâatları­nı sulamak için hâzırlık yapmasını gerektirir.

Lügat: merhamet, elbette, hareket, muhakka, tekâlif, enfüsî, gönder, kelime, kilece, mevsim, şefkat, simin