ALTINCI MAKÁM-I ÁLÎ OLAN MAKÁM-I INÂYET’İN ÎZÁHI

Cenâb-ı Hakk’ın “ınâyet” sıfatının yüksek makámından tevhîde ve haşre gidecek bir yol vardır. Mâdem Elláh, kerem ve ınâyet sáhibidir. Öyle ise, haşir haktır. Zîrâ, ınâyet-i İlâhiyye, lüzûm derecesinde âhireti iktizá ve vücûb derecesinde bâkí bir álemi istilzâm ve zarûret derecesinde mükâfât ve mücâzât için haşir ve neşri ister. Inâyet-i İlâhiyyeyi kabûl eden bir insân, zarûreten “Haşir vardır” deyip îmân edecektir.

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ مَنَامُكُمْ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَابْتِغَٓاؤُ۬كُمْ مِنْ فَضْلِه۪ۜ اِنَّ ف۪ى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ

 “Geceleyin uyumanız, gündüzleyin de Elláh’ın fazlından maíşetinizi taleb etmeniz veyâ gecede ve gündüzde sizin uykunuz ve bu iki zamânda fazl-ı İlâhiden rızkınızı taleb etmeniz, Elláhu Teálâ’nın vücûb-i vücûd ve vahdetinin ve haşri getireceğinin delîllerindendir. Şübhesiz, bunda, işitmek şânından olan bir kavim için pek çok alâmetler vardır” [368] âyet-i kerîmesi, bu makámı ifâde eder.

Bu âyet-i kerîme bildiriyor ki; sizin geceleyin uyumanız, gündüzleyin de Elláh’ın fazlından maíşetinizi taleb etmeniz, O’nun kerem ve ınâyetinin mu‘cizelerindendir. O Zât-ı Kerîm, geceleyin uyku vâsıtasıyla insânın istirâhatını te’mîn eder, gündüzleyin de insânı maíşetine sevk eder.

Cenâb-ı Hak, bu dünyâda nev-ı beşere hadsiz ikrâm ve ınâyette bulunmuştur. 

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ مَنَامُكُمْ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَابْتِغَٓاؤُ۬كُمْ مِنْ فَضْلِه۪ۜ 

cümlesiyle de, bu hadsiz ikrâm ve ınâyetin bir ucu, bir mâsadakı, bir ferdi gösterilmiştir. İnsânların geceleyin uyku vâsıtasıyla istirâhat etmeleri, gündüzleyin de maíşetlerini te’mîn etmeleri veyâ her iki vakitte uyumaları ve her iki vakitte Elláh’ın fazlından rızıklarını taleb etmeleri, o kerem ve ınâyet kánûnunun bir misâli, bir ferdi, bir mâsadakıdır.