âhireti unutan kimse, Kur’ân ve Ehâdîs-i Nebeviyyede levm ve ıtâb edilmiştir. Akıllı kimse, yârın ölecekmiş gibi âhiretine ciddî çalışan, hîç ölmeyecekmiş gibi dünyâdan da nasíbini arayan kimsedir. Kur’ân’ın ma‘nevî tefsîri olan “Risâle-i Nûr”un “Mektûbât” adlı eserinde şöyle buyruluyor:

“En bahtiyâr odur ki: Dünyâ için âhireti unutmasın, âhiretini dünyâya fedâ etmesin, hayât-ı ebediyyesini hayât-ı dünyeviyye için bozmasın, mâlâya‘nî şeylerle ömrünü telef etmesin; kendini misâfir telakkí edip, misâfirháne sáhibinin emirlerine göre hareket etsin; selâmetle kabir kapısını açıp saádet-i ebediyyeye girsin.” [363]

Demek, bu âyet-i kerîmede dünyevî fünûn ve ulûma da teşvîk vardır. Cenâb-ı Hakk’ın gece ve gündüzü çevirmek, insânı geceleyin uyutmak, gündüzleyin onu çalıştırmak gibi fiilleri bu âyet-i kerîmede serd etmesinin bir hikmeti de budur.

Evet, Mütekellim-i Ezelî, bu âyet-i kerîmede hem tevhîdi isbât ediyor; hem esmâ-i İlâhiyyeyi tesbît ediyor; hem haşri getirip tevhîdin üzerine binâ ediyor; hem dünyâyı âhiretin mezraası olarak göstermekle kâinâttaki bütün mevcûdâtın Cennet ve Cehennem’in nümûnesi olduğunu, oradan gelip oraya akıp gittiğini bildiriyor. Bu álemde kahr ve lütfunun tecellilerini gösteriyor. Meselâ; leyl ile kahrını, nehâr ile lütfunu; uyku ile kahrını, uykudan kaldırmakla lütfunu gösteriyor; zîrâ kâinât, lütuf ve kahrın memzûcen bulunduğu bir yerdir. Hem de dünyevî ulûm ve fünûna teşvîk ediyor.

 İşte, bu âyet-i kerîme, bunlar gibi daha pek çok ma‘nâyı birden ihtivâ ediyor.

Dördüncüsü: Kur’ân’da bahsedilen dünyânın dördüncü bir yüzü daha vardır ki; Kur’ân nazarında o yüz mel‘úndur. O da, dünyânın, ehl-i dalâletin hevesâtına bakan yüzüdür. Kur’ân, esmâ-i İlâhiyyeye ve âhirete bakmayan dünyânın bu yüzünü çirkin gösterip ehl-i îmânı böyle bir dünyâdan tahzîr ediyor.

Dünyânın ömrü, bir gece ve bir gündüzdür. İkinci bir gece ve ikinci bir gündüz yoktur. Diğerleri, o gece ve gündüzün tekerrürüdür, devr-i dâimdir. Bir gün gelecek, bu dünyâ günü bitecek, başka bir memleket kurulacak, orada yeni bir gün başlayacaktır. O gün, mahşer günüdür. Bununla berâber, dünyâ günü, yirmi dört sâatten ıbârettir. Mahşer günü ise elli bin seneden ıbârettir. Yarısı gece, yarısı gündüzdür. O gün de bitecek. Ardından zamân mefhûmunun olmadığı

ebedî bir hayât başlayacak. Cennet ve Cehemnem, içindekilerle berâber dâimî

Lügat: ehl-i dalâlet, cehennem, memleket, tekerrür, dünyevî, hareket, bit(e), ediyye, hikmet, âhiret, çirkin, ciddî, sinin, âhire