kınızı taleb etmeniz, O’nun vücûb-i vücûd ve vahdetinin ve haşri getireceğinin delîllerindendir.”

BİRİNCİ ÜSLÛB: Kur’ân-ı Mu‘cizü’l-Beyân, vücûd ve vahdet-i İlâhiyyeyi isbât ederken pek çok delîl serd eder. Bu delîllerden biri de delîl-i ınâyettir.

Kur’ân-ı Hakîm,

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ مَنَامُكُمْ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَابْتِغَٓاؤُ۬كُمْ مِنْ فَضْلِه۪ۜ اِنَّ ف۪ى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ 

âyet-i kerîmesiyle bu delîle işâret eder. Şöyle ki: Geceleyin uyumanız, gündüzleyin de Elláh’ın fazlından maíşetinizi tedârik etmeniz, O’nun kerem ve ınâyetinin eseridir. O Zât-ı Kerîm, geceleyin uyku vâsıtasıyla insânın istirâhatını te’mîn eder, gündüzleyin de insânı maíşetine sevk eder.

İKİNCİ ÜSLÛB: Kur’ân-ı Mu‘cizü’l-Beyân’ın yedi i‘câz ciheti vardır. Bu i‘câz cihetlerinden birisi de ihbârât-ı gaybiyyesidir. Bu ihbârın bir nev‘ı de hakáik-ı İlâhiyyeye ve hakáik-ı kevniyyeye ve umûr-ı uhrevîyeye dâir ihbârât-ı gaybiyyesidir.

İşte, Kur’ân,

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ مَنَامُكُمْ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَابْتِغَٓاؤُ۬كُمْ مِنْ فَضْلِه۪ۜ اِنَّ ف۪ى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ 

âyet-i kerîmesiyle, hakáik-ı kevniyyeden olan gecedeki uykuyu, gündüzdeki çalışmayı, gece ve gündüzü nazara vermekle “halk, irâde, kudret, ilim ve azamet” gibi evsáf-ı kudsiyye ile vücûb-i vücûd ve vahdet-i İlâhiyyeyi isbât ediyor. Böyle kudsî evsáf ile bir Zât-ı Gaybî’yi tavsíf etmek, elbette bir Nebiyy-i Ümmî’ye göre gayb haberlerdendir. Bir ümmînin, böyle gaybî haberlerden bahsetmesi mümkin değildir. Öyle ise, Kur’ân, Kelâmulláh’tır. Hazret-i Muhammed (asm) da Resûlulláh’tır. O Zât-ı Ekrem (asm), bu gaybî haberleri “Kelâmulláh” vâsıtasıyla ins ve cinne teblîğ ediyor. 

ÜÇÜNCÜ ÜSLÛB: Kur’ân’ın bir üslûbu da şudur ki; evvelâ san‘at ve ni‘met-i İlâhiyyeyi zikreder, daha sonra onların netîcesi olarak beşeri tefekkür ve şükre,

Lügat: muhammed, tefekkür, elbette, udre(t), nebiyy, uhrevî