tini anlayamamış, bu muammâyı çözememiştir. Uyku ihtiyâcı, insânın fıtratında derc edilmiştir. Uykunun tamâmen insânın ihtiyâcına uygun bir tabîatta olması, onun tesádüfî olmadığının ve belirli bir gáyeye ma‘túf olarak nihâyetsiz hikmet ve ınâyet sáhibi bir Zât tarafından nizám altına alındığının bir delîlidir.

Hem Cenâb-ı Hakk’ın insâna uyku ni‘metini bahşetmesi, insâna insândan daha şefkatli olduğunun bir delîlidir. Şâyet Cenâb-ı Hak insânı uyumaya mecbûr etmeseydi, dünyevî menfaatler için insân uykuya karşı koyar, sürekli uyanık kalmaya çalışır, bu husústa çaba sarf ederdi. Netîcede, sâdece çalışma gücünü değil, ba‘zı temel hayâtî güçlerini bile kaybederdi.

Bu âyet-i kerîmede geçen “gündüzleyin uyumak” ifâdesinde, sünnet olan kaylûle uykusu da dâhıldir. “Risâle-i Nûr”un “Lem‘alar” adlı eserinde اَوْ هُمْ قَائِلُونَ âyet-i kerîmesinin tefsîri sadedinde bu uykudan şöyle bahsedilmektedir:

“Re’fet, اَوْ هُمْ قَائِلُونَ âyet-i celîlesindeki قَائِلُونَ kelimesinin ma‘nâsını merâk edip sorması münâsebetiyle ve hapiste sabâh namâzından sonra sâirler gibi yatmasından gelen rehâvet dolayısıyla, elmas gibi kalemini atálete uğratmamak için yazılmıştır. Uyku üç nev‘ídir:

“Birincisi: Gaylûledir ki, fecirden sonra tâ vakt-i kerâhet bitinceye kadardır. Bu uyku, rızkın noksániyyetine ve bereketsizliğine hadîsçe sebebiyyet verdiği için, hılâf-ı Sünnettir. Çünkü, rızık için sa‘y etmenin mukaddemâtını ihzár etmenin en münâsib zamânı, serinlik vaktidir. Bu vakit geçtikten sonra bir rehâvet árız olur. O günkü sa‘ye ve dolayısıyla da rızka zarar verdiği gibi, bereketsizliğe de sebebiyyet verdiği, çok tecrübelerle sâbit olmuştur.

“İkincisi: Feylûledir ki, ikindi namâzından sonra mağribe kadardır. Bu uyku ömrün noksániyyetine, ya‘nî uykudan gelen sersemlik cihetiyle o günkü ömrü nevm-âlûd, yarı uyku, kısacık bir şekil aldığından maddî bir noksániyyet gösterdiği gibi, ma‘nevî cihetiyle de o gün hayâtının maddî ve ma‘nevî netîcesi ekseriyyâ ikindiden sonra tezáhür ettiğinden, o vakti uyku ile geçirmek, o netîceyi görmemek hükmüne geçtiğinden, gûyâ o günü yaşamamış gibi oluyor.

“Üçüncüsü: Kaylûledir ki, bu uyku Sünnet-i Seniyyedir. Duhâ vaktinden, öğleden biraz sonraya kadardır. Bu uyku, gece kıyâmına sebebiyyet verdiği için Sünnet

Lügat: sünnet-i seniyye, mukaddem, bereket, dünyevî, menfaat, seniyye, tecrübe, birinc, ekseri, hikmet, kelime, seriyy, sünnet, şefkat, sinin, şekil