duyguları mevcûd olan zevc ve zevcelerin yaratılmasında (elbette ibretler vardır.)

Toplumun çekirdeği hükmünde olan áile hayâtında rubûbiyyet sıfatının tecellîsini tekvînî olarak gören bir insân, kâinâttaki umûmî rubûbiyyet tecellîsini de görür.

Böyle bir Zât’ın, insânı da teklîfî olarak terbiye edeceğine, onu başı boş bırakmayacağına ve bu maksad için ona teklîfde bulunacağına intikál eder. O tekâlifi, nev-ı beşere teblîğ eden peygamberler ve onlara indirilen semâvî kitâblara îmân ve itáat eder. Hayâtın her safhasında, husúsan áile hayâtında Rabbinin inzâl buyurduğu ahkâmı icrâ ve tatbîk eder. Mâdem nev-ı beşer, bu imtihân ve tecrübe meydânında böyle bir teklîf altına alınmıştır. Elbette teklîf, haşri iktizá eder.” [20]

İşte, bu âyet-i kerîme, böylece bu makámı ifâde eder. Rubûbiyyet sıfatıyla muttasıf bir Zât’ın vücûb-i vücûd ve vahdetinden bahseder ve böyle bir Zât’ın haşri getireceğinden haber verir. Zîrâ, rubûbiyyet sıfatı, haşri iktizá eder, ma‘nâsı haşirsiz olmaz.

Beşinci Makám-ı Álî olan Makám-ı Ulûhiyyet, gelecek âyet-i kerîmeden tereşşüh etmiştir: 

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ خَلْقُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافُ اَلْسِنَتِكُمْ وَاَلْوَانِكُمْۜ اِنَّ ف۪ى ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِلْعَالِم۪ينَ

“(Ve Semâvât ve Arz’ın hılkati ve sizin dillerinizin ve renklerinizin farklı oluşu, O’nun) zerreden Arş’a kadar bütün mevcûdâtı evâmir-i tekvîniyyesine itáat ettirmekle kâinâtın hîç bir cüz’ünde şirke yer vermeyen ve böylece şirkin bütün envâını reddetmekle, nev-ı beşere Ma‘bûdiyyet ma‘nâsında olan ulûhiyyetini ihsâs eden bir Zât’ın, vücûb-i vücûd ve vahdetine ve bunun netîcesi olarak haşri getireceğine delâlet ve şehâdet eden (âyetlerindendir. Muhakkak ki, bunda) semâvât ve Arz’ın hılkatinde ve dillerinizin ve renklerinizin ayrı ayrı olmasında (ilim sáhibleri için alınacak dersler ve ibretler vardır.) Âfâkí ve enfüsî dâirelere nazar-ı ibretle bakan ilim sáhibi her insân, semâvât ve Arz’ı yoktan var eden, onları emrine müsahhar eden, her şeyin, hattâ dillerin ve renklerin ihtilâfı gibi

Lügat: peygamber, elbette, muhakka, tecrübe, tekâlif, terbiye, enfüsî