Şübhe yok ki, bunda) size nihâyetsiz ikrâmda bulunan bir Zât-ı Kerîm’in, geceyi hâb-ı râhatınıza örtü; gündüzü meydân-ı maíşet yapmasında; (hakkı dinleyen bir kavim için elbette ders ve ibretler vardır.) Hakkı dinleyip kabûl etmek isteyen bir insân, gece ve gündüz vakitlerinde istirâhati için uyumasında ve her iki zamânda maíşetini te’mîn etmesinde bir Zât-ı Gaybî’nin ınâyet ve keremini müşâhede eder. Zîrâ, menfaatli ve faydalı olan her şey, ınâyetin delîlidir. Nev-ı beşere bu kadar ihsân ve ikrâmda bulunan bir Zât’ın, onu başı boş bırakmayıp teklîf altına alacağını kabûl eder ve o teklîfe göre bir muhâsebenin olacağını tasdîk eder.” [326]

ÂYET-İ KERÎMENİN MÂKABLİYLE (ÖNCEKİ

ÂYETLE) OLAN MÜNÂSEBETİ

Bundan önceki âyet-i kerîmede, insânın “ihtilâf-ı elsine ve elvân” denilen sıfat-ı lâzımesi zikredildi. Bu âyet-i kerîmede ise, insânın “uyku ve taleb-i rızık” denilen sıfat-ı árızası beyân edilmektedir.

ÂYET-İ KERÎMEDE GEÇEN BA‘ZI KELİMELERİN

LÜGAVÎ MA‘NÂLARI VE TAHLÎLLERİ

وَمِنْ اٰيَاتِه۪ مَنَامُكُمْ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَابْتِغَٓاؤُ۬كُمْ مِنْ فَضْلِه۪ۜ

“Gecede ve gündüzde uyumanız ve bu iki vakitte fazl-ı İlâhîden rızkınızı taleb etmeniz, O’nun vücûb-i vücûd ve vahdetinin ve bunun netîcesi olarak haşri getireceğinin delîllerindendir.” Veyâ: “Gece uyumanız, gündüz maíşetinizi te’mîn etmeniz, O’nun vücûb-i vücûd ve vahdetinin ve bunun netîcesi olarak haşri getireceğinin delîllerindendir.”  وَابْتِغَٓاؤُ۬كُمْ مِنْ فَضْلِه۪ۜ  cümlesi, meşrû‘ kazanç yollarından olan zirâat, ticâret ve san‘ata işâret eder. 

Bu âyet-i kerîmede geçen مِنْ فَضْلِه۪ ifâdesi sarâhaten beyân eder ki; geceleyin ve gündüzleyin uyumak ve meşrû‘ dâirede rızkı te’mîn etmek, ınâyet-i İlâhiyyenin delîllerindendir.